تحولات سرنوشتساز در سوریه؛ از صدور فرمان تأمین بخشی از حقوق کوردها تا عقبنشینی راهبردی نیروهای دموکراتیک
رئیسجمهور سوریه فرمانی را مبنی بر به رسمیت شناختن حقوق فرهنگی و شهروندی کوردها صادر کرد
فرماندهی کل نیروهای سوریه دموکراتیک (هسد) دستور عقبنشینی نیروها به شرق فرات را صادر کرد؛ همزمان رئیسجمهور سوریه فرمانی را مبنی بر به رسمیت شناختن حقوق فرهنگی و شهروندی کوردها صادر نمود و فرستادهی ویژهی رئیسجمهور آمریکا نیز جهت دیدار با مقامات کوردی وارد اربیل خواهد شد.
به گزارش بخش بینالملل، تحولات میدانی و سیاسی سوریه در ۴۸ ساعت گذشته وارد مرحلهی جدید و حساسی شده است. مجموعهای از رویدادهای پیدرپی شامل صدور فرمان ریاستجمهوری سوریه برای احقاق حقوق کوردها، تصمیم «هسد» برای عقبنشینی راهبردی و فعالشدن دیپلماسی ایالات متحده با میانجیگری اقلیم کوردستان، چشمانداز جدیدی را برای آیندهی این کشور ترسیم کرده است.
عقبنشینی راهبردی «هسد» به شرق فرات
مظلوم عبدی، فرماندهی کل نیروهای سوریه دموکراتیک (هسد)، روز جمعه، ۱۶ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۶ دی ۱۴۰۴ شمسی)، در اقدامی راهبردی برای کاهش تنشها اعلام کرد که نیروهای تحت امر او به شرق فرات عقبنشینی خواهند کرد.
مظلوم عبدی در حساب کاربری خود در شبکهی اجتماعی ایکس نوشت که این تصمیم در پاسخ به درخواست کشورهای دوست و میانجی و با هدف نشاندادن حسننیت برای اجرای مفاد توافقنامهی ۱۰ مارس اتخاذ شده است. طبق اعلام وی، فرآیند عقبنشینی از ساعت ۷ صبح روز شنبه، ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۷ دی ۱۴۰۴ شمسی)، آغاز خواهد شد. وی تأکید کرد که هدف از این جابهجایی نیرو، جلوگیری از گسترش تنشها و محافظت از توافقات سیاسی و نظامی پیشین میباشد.
فرمان رئیس جمهوری در دمشق: زبان کوردی و هویت ملی
همزمان با تحولات نظامی، احمد شرع، رئیسجمهور سوریه، روز جمعه با صدور فرمان شماره ۱۳ ریاستجمهوری، گامی بیسابقه در تاریخ سیاسی این کشور برداشت. طبق این فرمان، شهروندان کورد به عنوان بخشی اصیل و بنیادین از ملت سوریه شناخته شده و هویت فرهنگی و زبانی آنان جزئی جداییناپذیر از هویت ملی سوریه قلمداد گردیده است.
بر اساس مفاد این فرمان، دولت سوریه موظف به حفظ تنوع فرهنگی و زبانی شده و زبان کوردی به عنوان یک «زبان ملی» شناخته میشود که تدریس آن در مدارس مناطق کوردستانی به عنوان درس انتخابی یا فعالیت فرهنگی مجاز خواهد بود. همچنین، یکی از مهمترین بندهای این فرمان، لغو تمامی قوانین ناشی از سرشماری سال ۱۹۶۲ در استان حسکه و بازگرداندن تابعیت سوری به کوردهای محروم از شناسنامه است. علاوه بر این، روز ۲۱ مارس (نوروز) به عنوان تعطیل رسمی و جشن ملی در سراسر سوریه اعلام گردید.
اسعد شیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، در واکنش به این فرمان با انتشار پیامی به زبان کوردی در پلاتفرم ایکس نوشت: «برادران کورد ما پایهای مهم و اصیل از ساختار سوریه هستند و آیندهی ما به یکدیگر گره خورده است.»
دیپلماسی فعال در اربیل با میانجیگری اقلیم کوردستان
در عرصهی دیپلماتیک، منابع آگاه اعلام کردند که تام باراک، فرستادهی ویژهی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در امور سوریه، قرار است روز شنبه در شهر اربیل با مظلوم عبدی دیدار کند. این نشست مهم با میانجیگری نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کوردستان، برگزار خواهد شد.
محور اصلی این گفتگوها، بررسی وضعیت کلی سوریه، کاهش تنشها میان «هسد» و دولت سوریه و جلوگیری از وقوع درگیریهای گستردهی نظامی عنوان شده است. سینم محمد، نمایندهی شورای سوریه دموکراتیک (مسد) در آمریکا، ضمن تأیید تغییر رویکرد واشنگتن، اظهار داشت که ایالات متحده سکوت خود را شکسته و اکنون برای توقف حملات و برقراری ثبات در منطقه وارد عمل شده است.
تنشهای میدانی و موضع ترکیه
این تحولات سیاسی در حالی رخ میدهد که گزارشها از میدان نبرد حاکی از تداوم تنشهاست. مرکز اطلاعرسانی «هسد» روز جمعه از حملات شدید توپخانهای ارتش سوریه به شهر «دیر حافر» خبر داد. فرهاد شامی، مدیر این مرکز، ضمن اشاره به حضور هیئت نظامی ائتلاف بینالمللی در منطقه برای کاهش تنشها، اعلام کرد که ارتش سوریه با استقرار در نزدیکی این شهر، خواستار خروج نیروهای کوردی شده است.
از سوی دیگر، تونجر باکرهان، رئیس مشترک «دم پارتی»، در خصوص تحولات مرتبط با ترکیه اظهار داشت که فراخوان عبدالله اوجالان برای زمینگذاشتن سلاح، تنها مختص به پارت کارگران کوردستان (پکک) بوده و شامل نیروهای سوریه دموکراتیک نمیشود. وی ضمن انتقاد از رویکرد دولت ترکیه، تأکید کرد که کوردها در سوریه نیازمند محیطی امن هستند و ترکیه باید نقش تضمینکننده را ایفا نماید، نه تهدیدکننده.