مسرور بارزانی: منافع ملی نباید قربانی پست و مقام شود

مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کوردستان، در حاشیه‌ی اجلاس جهانی دولت‌ها در دبی، در گفتگویی اختصاصی با شبکه‌ی کوردستان ۲۴، به تشریح دستاوردهای این سفر، روابط دوجانبه با امارات متحده‌ی عربی و آخرین تحولات سیاسی مربوط به تشکیل دولت جدید اقلیم کوردستان و روابط با بغداد پرداخت.

بارزانی در این گفتگو بر اهمیت اولویت‌بندی منافع ملی بر منافع شخصی و حزبی تأکید کرد و بحران حقوق کارمندان را ناشی از رویکردهای سیاسی بغداد دانست.

متن کامل این گفتگو که توسط بخش فارسی تنظیم و بازنگاری شده است، در ادامه به نظر خوانندگان می‌رسد.

روابط راهبردی و تاریخی با امارات

عمار نجم‌الدین: آقای مسرور بارزانی، با سپاس از وقتی که در اختیار ما گذاشتید. شما مشارکت فعالی در اجلاس جهانی دولت‌ها داشتید و دیدارهای متعددی انجام دادید. اما شاید مهم‌ترین دیدار شما با محمد بن زاید، رئیس دولت امارات بود. رسانه‌های اماراتی این دیدار را "برادرانه" توصیف کردند. این سطح از روابط با دولت امارات چگونه شکل گرفته است؟

مسرور بارزانی: ما پیشینه‌ای طولانی در روابط با کشور امارات داریم و احترام بسیاری برای رهبری امارات، مردم آن و شخص رئیس دولت امارات قائل هستیم. این روابط بر پایه‌ی اعتماد متقابل بنا شده و خوشبختانه مدت زیادی است که ادامه دارد. ما با امارات پیوندهای مستحکمی داریم که روزبه‌روز قوی‌تر می‌شود.

اکنون شرکت‌های اماراتی متعددی در کوردستان مشغول فعالیت هستند و سرمایه‌گذاران و بازرگانان کوردستان نیز در امارات حضور دارند. این ارتباطات اقتصادی و بازرگانی مسیری را هموار کرده که بتوانیم از لحاظ سیاسی نیز روابط بهتری ایجاد کنیم. از نظر سیاسی، ما دیدگاه‌های مشترک بسیاری در خصوص مسائل منطقه داریم و به طور مداوم تبادل نظر و مشورت می‌کنیم تا بهترین راهکارها را برای حفظ ثبات منطقه در برابر تنش‌ها و بحران‌ها بیابیم و بتوانیم خدمات بیشتری به شهروندانمان ارائه دهیم. این دیدگاه و رویکرد مشترک باعث شده تا بتوانیم این روابط را بیش از پیش گسترش دهیم.

جایگاه اقلیم کوردستان در معادلات جهانی

عمار نجم‌الدین: این اجلاس چه اهمیتی برای اقلیم کوردستان دارد؟ به ویژه که فرصت مهمی در آن نهفته است و بسیاری از هیئت‌های جهانی دیدگاهی مثبت نسبت به حکومت اقلیم کوردستان دارند. ما چگونه می‌توانیم از این اجلاس بهره ببریم؟

مسرور بارزانی: این اجلاس‌ها اغلب محل گردهمایی رهبران سیاسی، اقتصادی و مدیران شرکت‌های بزرگ جهانی است. از یک سو، فرصتی برای تبادل دیدگاه‌های سیاسی و رسیدن به درکی مشترک جهت جلوگیری از گسترش تنش‌ها و بحران‌هاست. این بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که ما در اینجا می‌توانیم در مدتی کوتاه با چندین رهبر دیدار و گفتگو کنیم، کاری که در حالت عادی شاید نیازمند سفرهای طولانی و زمان‌بر باشد.

از سوی دیگر، در کنار رهبران اقتصادی جهان، افراد بسیاری حضور دارند که پیگیر تجربیات موفق در دنیا هستند. خوشبختانه امروز به کوردستان به عنوان یک تجربه‌ی موفق نگریسته می‌شود و بسیاری از کشورها به آن به چشم فرصتی مناسب نگاه می‌کنند. این فرصت خوبی است تا این افراد بتوانند از نزدیک وضعیت کوردستان را به عنوان یک نمونه بررسی کنند. اگر بتوانیم سرمایه‌گذاران بیشتری را به کوردستان جذب کنیم، بی‌تردید به احیای اقتصادی، گردش مالی و ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر برای مردم کوردستان کمک خواهد کرد. تمامی این موارد دستاوردهایی است که می‌توانیم از این دیدارها کسب کنیم.

گره کور تشکیل کابینه‌ی جدید دولت اقلیم کوردستان

عمار نجم‌الدین: اگر به وضعیت داخلی خودمان بپردازیم، گره‌کور تشکیل دولت چه زمانی باز خواهد شد؟

مسرور بارزانی: تشکیل دولت بر مبنای ر‌أی مردم است. هر زمان که طرف‌های سیاسی به این قناعت برسند که باید به اراده‌ی مردم کوردستان و آرای آن‌ها احترام بگذارند، تشکیل دولت آسان خواهد بود. ما بر اساس برنامه‌ی خود مصمم هستیم. مشکل ما بر سر برنامه‌ی دولت برای کابینه‌ی آینده نیست؛ مشکل بیشتر بر سر "پست‌ها" است و اینکه برخی افراد برای منافع شخصی خودشان در پی کسب مقام هستند.

ما نمی‌توانیم منافع عالی یک ملت و کشور را فدای منافع شخصی یا یک پست خاص کنیم. ما ناچاریم به این بیندیشیم که چگونه می‌توانیم منافع عالی کشورمان را حفظ کنیم. تأکید ما بر مدیریت تعدادی از وزارتخانه‌ها برای این است که بتوانیم بهتر به شهروندان خدمت کنیم. متأسفانه بارها خواسته‌ایم که دولتی فراگیر و سراسری داشته باشیم، اما در عمل، پایبندی لازم از سوی همه طرف‌ها برای داشتن یک حکومت یکپارچه و سراسری وجود نداشته است.

ما واقعاً می‌خواهیم آن خدمت‌رسانی که در برخی مناطق اقلیم کوردستان وجود دارد، طبق تعهد به برنامه‌ی دولت، به تمام مناطق دیگر نیز گسترش یابد و همه‌ی طرف‌ها به این برنامه متعهد باشند. سیاستی که دولت در پیش می‌گیرد باید به صورت یکپارچه اجرا شود تا هیچ شهروندی از خدمات دولتی محروم نماند. هر زمان که این رویکرد و دیدگاه مشترک در میان ما ایجاد شود، تشکیل دولت نیز کاری آسان خواهد بود.

انتخاب رئیس‌جمهور عراق و مسئله‌ی نامزد مشترک

عمار نجم‌الدین: آیا توافقی بر سر انتخاب رئیس‌جمهور حاصل نشده است؟

مسرور بارزانی: خیر. ببینید، بیش از یک سال است که انتخابات در عراق برگزار شده و ما پارسال می‌خواستیم این دولت تشکیل شود. طرف مقابل بود که اصرار داشت این دو موضوع (انتخابات کوردستان و عراق) به هم ربط داده شود. به نظر ما اگر این دو موضوع به یک بسته واحد تبدیل می‌شد، شاید می‌توانستیم سود بیشتری از این فرصت ببریم، اما آن‌ها نپذیرفتند و اصرار داشتند که دستاوردهای این انتخابات با انتخابات گذشته مخلوط شود تا امتیازات بیشتری کسب کنند.

ما به این دو انتخابات به عنوان دو مسئله‌ی جداگانه می‌نگریم. انتخاباتی در اقلیم کوردستان برگزار شده و انتخاباتی دیگر در عراق. بنابراین باید به عنوان دو پرونده‌ی مجزا با آن‌ها برخورد شود و ما ارتباطی ارگانیک بین آن‌ها نمی‌بینیم.

عمار نجم‌الدین: پس در مورد مسئله‌ی ریاست جمهوری هم تا کنون توافقی صورت نگرفته است؟

مسرور بارزانی: تا کنون که توافقی نشده است. نمی‌دانم در ساعات آینده چه اتفاقی می‌افتد، اما آنچه ما از آن دفاع می‌کنیم این است که نامزد ریاست جمهوری باید نامزدی باشد که مورد قبول اکثریت مردم کوردستان باشد. نمی‌شود نامزد حزبی که حتی نتوانسته انتخابات را ببرد، مدعی شود که تنها او حق دارد نامزد ریاست جمهوری را تعیین کند. اگر انتخابات را برده بودند، حق آن‌ها بود، اما انتخابات را نبرده‌اند.

گزینه‌ی آن‌ها مورد اجماع مردم کوردستان هم نیست. بنابراین مکانیزمی پیشنهاد شده است که اکثریت نمایندگان کورد، چه در پارلمان کوردستان و چه نمایندگان کورد در پارلمان عراق، رای بدهند که کدام‌یک از این نامزدها، نامزد مشترک همه‌ی کوردها باشد. آن زمان، آن فرد به عنوان نامزد منتخب مردم کوردستان برای ریاست جمهوری به پارلمان عراق معرفی خواهد شد.

بحران حقوق و بودجه؛ مسئله‌ای سیاسی

عمار نجم‌الدین: در مورد مسئله‌ی حقوق و مطالبات مالی اقلیم کوردستان، تا کنون مشکلی وجود دارد یا تا حدی معضلات پابرجاست. این مشکل چه زمانی حل خواهد شد؟ مردم تا حدودی نگران و دلسرد هستند.

مسرور بارزانی: راستش را بخواهید ما هم متعجب هستیم که چرا برای موضوع حقوق تا این حد مانع‌تراشی می‌شود و همیشه دچار مشکل می‌گردد. ما بارها گفته‌ایم که این یک مسئله‌ی سیاسی است، نه اقتصادی. یعنی پول موجود است، اما به عنوان یک اهرم فشار سیاسی علیه مردم کوردستان استفاده می‌شود. این موضوع حتی از حالت سیاسی هم فراتر رفته است، اما متأسفانه اغلب پذیرفته نمی‌شد که این یک مشکل سیاسی باشد، هرچند اکنون هم معتقدم که سیاسی است.

باید برخوردی یکسان با شهروندان کوردستان همانند سایر شهروندان عراق صورت گیرد. دولت فدرال بارها می‌گوید ما پول نداریم یا وضعیت اقتصادی‌مان خراب است؛ بسیار خب، پس باید برای همه یکسان باشد. نمی‌شود شما فقط با اقلیم کوردستان برخورد متفاوتی داشته باشید. اگر قرار است حقوق تمام مردم عراق داده شود، باید حقوق مردم کوردستان هم داده شود.

من این صحبت را با آقای سودانی، نخست‌وزیر عراق که اینجا تشریف داشتند هم مطرح کردم. ایشان گفتند درست است و قبول داشتند که بحران اقتصادی بزرگی در عراق وجود ندارد. در مورد مسئله‌ی حقوق هم امیدواریم که به یک مشکل تبدیل نشود و حل گردد و حقوق‌ها زودتر پرداخت شود.

ما منتظریم ببینیم آیا آن‌ها به تعهد خود در خصوص ارسال حقوق عمل می‌کنند یا خیر. ان‌شاءالله حقوق مردم اقلیم کوردستان هم پرداخت شود. آنچه بر عهده‌ی اقلیم کوردستان بوده، تمام تعهداتش را مو به مو انجام داده است. جهت اطلاع جناب‌عالی، بخش عمده‌ی حقوق مردم اقلیم کوردستان از درآمدهای خود اقلیم تأمین می‌شود. چون نفت اقلیم کوردستان که فروخته می‌شود و همچنین ۱۲۰ میلیارد دیناری که به عنوان سهم از درآمدهای غیرنفتی به دولت فدرال تسلیم می‌شود، این‌ها روی هم‌رفته شاید تنها ۶۰ تا ۷۰ درصد حقوق مردم کوردستان را پوشش دهد.

آن بخشی که باقی می‌ماند، حدود ۲۰۰ میلیارد دینار است که باید از درآمدهای داخلی خود اقلیم تأمین شود و ما در تلاشیم تا آن را افزایش دهیم تا بتوانیم حقوق را کامل پرداخت کنیم. بنابراین زحمت چندانی برای دولت عراق ندارد اگر سهم بودجه‌ی اقلیم را بفرستد، البته اگر واقعاً به قانون اساسی و تعهدات دولت فدرال پایبند باشند.

عمار نجم‌الدین: آقای مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کوردستان، سپاسگزارم از فرصتی که به ما دادید.