۳۸ سال از فاجعهی بمباران شیمیایی حلبچه گذشت
زخم بسیاری از آسیبدیدگان فاجعهی بمباران شیمایی حلبچه هنوز هم التیام نیافته است
در سیوهشتمین سالگرد بمباران شیمیایی حلبچه، آثار گازهای کشندهی رژیم بعث همچنان بر جسم و جان بازماندگان باقی است؛ فاجعهای که هزاران قربانی برجای گذاشت و زخم آن هنوز التیام نیافته است.
روز، ۱۶ مارس ۲۰۲۶، سیوهشتمین سالگرد بمباران شیمیایی حلبچه است؛ جنایتی که آثار گازهای مرگبار بهکاررفته از سوی رژیم بعث علیه مردم این شهر، همچنان بر پیکر بازماندگان آن نمایان است و بسیاری از آسیبدیدگان هنوز با درد و رنج ناشی از آن دستوپنجه نرم میکنند.
در واپسین روزهای جنگ هشتساله عراق و ایران، در تاریخ 16/3/1988، شهر حلبچه هدف یکی از هولناکترین حملات قرار گرفت. رژیم عراق این شهر را با چند نوع گاز سمی، از جمله خردل، سیانید، سارین و تابون، بمباران شیمیایی کرد.
بمباران شیمیایی حلبچه تنها به کشتار جمعی ساکنان این شهر محدود نماند، بلکه ۱۴۰ هزار نفر را نیز آواره و بیخانمان کرد. همچنین صدها تن از اعضای خانوادهها از یکدیگر جدا شدند و تا امروز نیز سرنوشت آنان روشن نشده است.
رژیم بعث، شهر حلبچه و شهرکهای سیروان، خورمال، بیاره و سیدصادق را بهطور کامل ویران کرد، ساکنان این مناطق را جابهجا کرد و همهی شهرکها و روستاهای منطقه را با خاک یکسان ساخت. تنها در حلبچه، نزدیک به ۲۵ هزار خانه ویران و تخریب شد.
افرادی که پس از حملهی شیمیایی به ایران گریخته بودند، هنگام بازگشت بازداشت و شکنجه شدند و بخشی از آنان به زندان نوگره سلمان منتقل شدند.
تا امروز نیز دهها تن از آسیبدیدگان شیمیایی درمان کامل نشدهاند؛ برخی از آنان همچنان بهطور مستمر دارو مصرف میکنند و برای درمان، به بیمارستانهای داخل و خارج از کوردستان مراجعه میکنند.
امروز، در سیوهشتمین سالگرد بمباران شیمیایی حلبچه، کوردستانیان در اقلیم کوردستان، دیگر بخشهای کوردستان و در دیگر کشورها، با یک دقیقه سکوت و برگزاری فعالیتهای گوناگون، به قربانیان این فاجعه ادای احترام میکنند.
جبران نشدن خسارت قربانیان حلبچه از سوی عراق
پس از سال ۲۰۰۳ و سقوط رژیم بعث، پروندهی بمباران شیمیایی حلبچه در سال ۲۰۰۷ به دادگاه عالی جنایی ارجاع شد و در سال ۲۰۱۰، دادگاه عالی جنایی عراق حکم «نسلکشی» برای این پرونده صادر کرد. این حکم سپس از سوی مجلس نمایندگان و دولت فدرال عراق نیز تأیید شد. با این حال، دولتهای پس از رژیم بعث در عراق، با وجود آنکه وارث ساختار حقوقی رژیم پیشین به شمار میروند، تاکنون حاضر نشدهاند خسارت مادی و معنوی قربانیان و خانوادههای آنان را جبران کنند.
عراق جدید، ۲۲ سال پس از سقوط رژیم بعث، در روز دوشنبه 10ی مارس 2025، از طریق دبیرخانهی شورای وزیران فدرال، به جای اجرای تصمیم مربوط به جبران خسارت خانوادههای قربانیان، تنها اعلام کرد که روز یکشنبه 16ی مارس 2025 در همهی نهادهای عراق تعطیل رسمی خواهد بود.
افتتاح بیمارستان ویژهی آسیبدیدگان شیمیایی
در تاریخ 7/3/2019، بیمارستانی ویژه برای درمان آسیبدیدگان سلاح شیمیایی افتتاح شد، اما این بیمارستان همه داروها و امکانات درمانی مورد نیاز تمامی مصدومان را در اختیار ندارد. به همین دلیل، بخشی از آنان همچنان در بیمارستانهای شهرهای مختلف کوردستان و خارج از کوردستان درمان میشوند. بنا بر اطلاعات کوردستان24، اکنون نزدیک به ۴۰۰ آسیبدیدهی سلاح شیمیایی در حلبچه بهطور مستمر تحت درمان قرار دارند.
تصویب تبدیل حلبچه به استان
در تاریخ 13/3/2014، شورای وزیران دولت اقلیم کوردستان تصمیم تبدیل حلبچه به استان را تصویب کرد و این شهر از وضعیت شهرستان به مرکز استانی به همین نام ارتقا یافت؛ اقدامی که با هدف ارائه خدمات اداری بیشتر به ساکنان شهر و مناطق اطراف آن انجام شد. اکنون شمار زیادی از ادارات کل و نهادهای دیگر در این شهر دایر شدهاند.
توجه کابینهی نهم دولت اقلیم کوردستان به بازسازی و توسعهی استان حلبچه
استان حلبچه چهارمین استان اقلیم کوردستان است و مساحت آن ۸۸۹ کیلومتر مربع برآورد میشود. این استان از نظر کشاورزی دارای زمینی حاصلخیز است و مجموع اراضی کشاورزی آن بیش از ٣٧هزار ٥٠٠ هکتار است.
جمعیت شهر حلبچه بیش از ۱۴۰ هزار نفر است. این استان شامل ۱۵۶ روستا، سه شهر و یک شهرک است که عبارتاند از: سیروان، بمو، بیاره و شهرک خورمال که در ژوئیه سال گذشته با تصمیم نخستوزیر مسرور بارزانی به شهرک ارتقا یافت.
گردشگری در حلبچه
به دلیل موقعیت جغرافیایی، حلبچه یکی از زیباترین مناطق گردشگری کوردستان به شمار میرود. از مهمترین مناطق گردشگری آن میتوان به چاوگ، باوەکوچک، گولان، آویسەر و زلم اشاره کرد. براساس آمارها، هر سال نزدیک به ۳۰۰ هزار گردشگر داخلی و خارجی از این مناطق بازدید میکنند.
کشاورزی در حلبچه
از نظر کشاورزی، ۱۱۰ هزار دونم زمین کشاورزی در محدوده استان حلبچه وجود دارد و هر سال ٢٧هزار و ٥٠٠ هکتار از این اراضی زیر کشت گندم میرود.
پروژههای کشاورزی و دامداری در حلبچه:
۳۸ پروژهی مرغداری
۱۱ پروژهی دامداری و پرورش ماهی
۶۸ پروژهی گلخانهای
پروژهی مجتمع غذایی راسان
پروژهی کارخانه آب گوجهفرنگی شارەزوور
پروژهی منطقه صنعتی
پروژهی بازار چرخشی سبزی و میوه
پروژهی حوضچه پریسی خواروو
پروژهی جنگلکاری جاده هورامان
مناسبتهای حلبچه
مهمترین مناسبت در حلبچه، جشنوارهی انار و پاییز حلبچه است که تاکنون ۱۰ دورهی آن برگزار شده و هر سال دهها هزار گردشگر از آن بازدید میکنند. همچنین بیش از ۹۰۰ صنعتگر، کشاورز و باغدار محصولات خود را در این جشنواره عرضه میکنند.
پروژههای سرمایهگذاری در حلبچه
در دوره فعالیت کابینهی نهم دولت اقلیم کوردستان، اجرای بیش از ۱۳۲ پروژهی مختلف در محدوده استان حلبچه تصویب شده که بخش بزرگی از آنها به پایان رسیدهاند.
این پروژهها در ۱۱ بخش مختلف توزیع شدهاند:
۵۷ پروژهی راه و حملونقل
۲۰ پروژهی آب و فاضلاب
۱۴ پروژهی آموزشی
۱۴ پروژهی زیرساختی و خدماتی
۸ پروژهی دولتی و جامعه مدنی
۵ پروژهی کشاورزی
۴ پروژهی تولید انرژی
۴ پروژهی بهداشتی
۳ پروژهی گردشگری
۲ پروژهی عمرانی
۱ پروژهی بانکی و خدمات مالی
در چارچوب توجه به استان حلبچه، دولت اقلیم کوردستان در قالب پروژهی برقرسانی سراسری در کوردستان، برق ۲۴ ساعته را برای این شهر تأمین کرد و بدینترتیب حلبچه به نخستین شهر اقلیم کوردستان تبدیل شد که از برق ۲۴ ساعته برخوردار شده است.