آغاز مذکرات تاریخی تهران و واشینگتن در اسلامآباد
مذاکرات در پاکستان، از بیاعتمادی ایران تا شروط قاطع آمریکا
همزمان با درخواست سازمان ملل برای دستیابی به توافق جامع، هیئتهای عالیرتبهی ایران و آمریکا با مواضعی متضاد دربارهی بازگشایی تنگهی هرمز و برنامهی هستهای بر سر میز مذاکره نشستند.
مذاکرات مستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدهی آمریکا پس از ۴۰ روز درگیری و تنش نظامی، روز شنبه، ۱۱ آوریل ۲۰۲۶ (۲۲ فروردین ۱۴۰۵) با میانجیگری پاکستان در شهر اسلامآباد آغاز شد. این مذاکرات در پی اجرای توافق آتشبسی برگزار میشود که از بامداد چهارشنبهی گذشته اجرایی شده و به درگیریهای آغاز شده در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) پایان داده است.
هیئتهای اعزامی دو کشور با ترکیبی از عالیترین مقامات سیاسی، امنیتی و اقتصادی راهی پاکستان شدهاند. ریاست هیئت آمریکایی بر عهدهی جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا است و استیو ویتکاف، فرستادهی ویژه، و جرد کوشنر نیز وی را همراهی میکنند.
در مقابل، هیئت عالیرتبهی جمهوری اسلامی ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در این نشست حضور دارد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، علیاکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی ایران از دیگر اعضای کلیدی این هیئت هستند.
مواضع تهران؛ بیاعتمادی و آمادگی همهجانبه
ساعاتی پیش از آغاز رسمی گفتگوها، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران در اسلامآباد بر بیاعتمادی عمیق تهران نسبت به واشینگتن تأکید کرد. وی در گفتگو با تلویزیون رسمی ایران اظهار داشت که تهران با حسننیت وارد مذاکره شده است، اما تجربهی گذشته نشان میدهد که گفتگو با آمریکاییها همواره با بدعهدی همراه بوده است.
محمدباقر قالیباف با تأکید بر آمادگی ایران برای هر دو گزینهی صلح و تقابل افزود که اگر طرف آمریکایی بخواهد از مذاکره برای فریبکاری استفاده کند، تلاشهایش بینتیجه خواهد بود؛ اما چنانچه واشینگتن آمادهی یک توافق واقعی و به رسمیت شناختن حقوق مردم ایران باشد، تهران نیز برای آن آمادگی دارد.
شروط واشینگتن؛ بازگشایی تنگهی هرمز و توقف غنیسازی
همزمان در واشینگتن، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا ضمن آرزوی موفقیت برای هیئت اعزامی کشورش، مواضع قاطعی را در قبال این گفتگوها اتخاذ کرد. وی تأکید کرد که تنگهی هرمز چه با توافق و چه بدون توافق با ایران، باید بازگشایی شود و واشینگتن برای این موضوع نیازی به هیچگونه برنامهی جایگزین ندارد.
رئیسجمهوری آمریکا توقف کامل برنامهی غنیسازی اورانیوم از سوی ایران را شرط اصلی واشینگتن اعلام کرد و افزود که ایالات متحده اجازه نخواهد داد تهران هیچگونه عوارض یا مالیاتی بر کشتیهای عبوری از این تنگه وضع کند و از ایجاد هرگونه اخلال در تردد دریایی این آبراه راهبردی جلوگیری خواهد کرد.
درخواست سازمان ملل برای صلح پایدار
در آستانهی این مذاکرات حساس، سازمان ملل متحد خواستار رویکردی سازنده از سوی هر دو طرف شد. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، از آمریکا و ایران درخواست کرد تا تلاشی واقعی برای دستیابی به یک راهحل دائمی برای پایان دادن به مناقشات انجام دهند.
استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد نیز روز جمعه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که هر دو طرف باید از گفتگوهای پاکستان بهعنوان فرصتی برای تعامل با حسننیت استفاده کنند تا به توافقی جامع و پایدار دست یابند؛ توافقی که هدف آن کاهش تنشها و جلوگیری از بازگشت به اقدامات خصمانه باشد.