واشینگتن در صدد استفاده از داراییهای مسدودشدهی ایران برای بازسازی کشورهای حوزهی خلیج فارس
تاکنون آمار دقیقی از کل داراییهای مسدودشدهی ایران در دسترس نیست
ایالات متحده در حال بررسی طرحی راهبردی است تا داراییهای بلوکهشدهی ایران را برای جبران خسارتهای ناشی از درگیریهای اخیر و بازسازی زیرساختهای کشورهای همپیمان خود در منطقه هزینه کند.
به گزارش خبرگزاری رویترز در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۷ خرداد ۱۴۰۵)، واشینگتن در حال تدوین سازوکاری است که بر اساس آن، منابع مالی مسدودشدهی ایران برای بازسازی کشورهایی که در جریان تنشها و درگیریهای منطقهای آسیب دیدهاند، تخصیص یابد. یک منبع آگاه در این باره اعلام کرد: "واشینگتن قصد دارد از این اموال به نفع متحدان خود در حوزهی خلیج فارس بهرهبرداری کند؛ این اقدام با هدف حمایت از فرآیند بازسازی و انجام اصلاحات لازم در قبال خسارات احتمالی که ممکن است در آینده از سوی ایران وارد شود، صورت میگیرد."
برآورد داراییهای مسدودشده و تشکیل تیم ارزیابی خسارت
وزیر خزانهداری آمریکا تیمی تخصصی را مأمور کرده است تا وضعیت متحدان این کشور در حوزهی خلیج فارس را بررسی و میزان هزینهی خسارتهایی را که ایران عامل آنها بوده است، برآورد کنند. بر اساس این گزارش، واشینگتن بهطور مشخص استفاده از این داراییها را برای جبران ویرانیهای بهجامانده از "جنگ ۶۰ روزه" در دستور کار قرار داده است.
تاکنون آمار دقیقی از کل داراییهای مسدودشدهی ایران در دسترس نیست، اما تخمینهای دولت ایران نشان میدهد که این مبلغ بین ۱۰۰ تا ۱۲۳ میلیارد دلار است که معادل تقریبی یکسوم کل تولید ناخالص داخلی این کشور برآورد میشود.
توزیع جغرافیایی منابع مالی ایران در خارج از کشور
گزارشهای بانکی نشان میدهند که بخش بزرگی از این داراییها در کشورهای مختلف پراکنده شده است؛ از جمله ۲۰ میلیارد دلار در چین، ۷ میلیارد دلار در هند، ۶ میلیارد دلار در عراق، ۱ میلیارد دلار در ژاپن و ۶ میلیارد دلار در قطر. مبلغ موجود در قطر، همان داراییهایی است که در سال ۲۰۲۳ در چارچوب توافق میان جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا و مقامات ایران از کرهی جنوبی به دوحه منتقل شد، اما پس از حملات اکتبر ۲۰۲۳، بار دیگر توسط آمریکا و قطر مسدود گردید.
بحران اقتصادی و بنبست در جبران خسارتهای جنگ
ایران که از زمان انقلاب ۱۹۷۹ با فشارهای مالی ناشی از تحریمها روبروست، همواره خواهان آزادسازی این مبالغ برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده در جنگ با آمریکا و اسرائیل شده است. در همین راستا، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت ایران در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) اعلام کرده بود که خسارات تنها ۴۰ روز نخست جنگ حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد شده است، در حالی که برخی اقتصاددانان این رقم را بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار تخمین میزنند.
در حالی که تهران تلاش میکند از طریق وضع مالیات بر کشتیهای عبوری از تنگهی هرمز درآمدزایی کند، با مخالفت شدید ایالات متحده روبرو شده است. این در حالی است که ایران تنها پس از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در دورهی ریاستجمهوری باراک اوباما، توانسته بود به حدود ۵۰ میلیارد دلار از داراییهای خود دست یابد؛ مبالغی که پس از خروج دونالد ترامپ از برجام در دورهی نخست ریاستجمهوریاش، بار دیگر مشمول تحریمهای سختگیرانه شد.