فاجعهی زیستمحیطی در واسط عراق
هزاران تن ماهی در رودخانهی دجله تلف شد
سرازیر شدن آبهای آلوده و فاضلابهای تصفیهنشده از رودخانهی دیاله به دجله، به تلفشدن گستردهی ماهیان در استان واسط عراق و ایجاد نگرانیهای جدی دربارهی سلامت عمومی منجر شده است.
پرورشدهندگان ماهی در استان واسط با تلفات دستهجمعی و بیسابقهی ماهیان در حوضچههای مستقر در حاشیهی رودخانهی دجله مواجه شدهاند. بررسیهای اولیه نشان میدهد که دلیل اصلی این رویداد، افت شدید کیفیت آب رودخانه بر اثر ورود فاضلابهای تصفیهنشده و افزایش سطح آلودگی رودخانهی دیاله بوده است.
با گسترش ابعاد خسارات، نهادهای ذیربط اقدام به تشکیل کمیتههای حقیقتیاب و ارزیابی میدانی برای برآورد دقیق تلفات و شناسایی عوامل این فاجعه کردهاند. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که پرورشدهندگان ماهی و کارشناسان محیطزیست، خواستار یافتن راهحلی پایدار و ریشهای برای توقف منابع آلاینده هستند.
این بحران بیشترین آسیب را به حاشیهی رودخانهها در شهرهای کوت، عزیزیه و نعمانیه وارد کرده است. رسول کریم، مدیر اجرایی پروژهی پرورش ماهی «برکه» در استان واسط، این رویداد را فاجعهای دردناک توصیف کرد و گفت: «سرمایهی چندین سالهی ما که با تلاش فراوان به دست آمده بود، در یک لحظه و بر اثر اهمالکاری از بین رفت. آبهای آلوده، راکد و سمی بدون هیچگونه تصفیهای از رودخانهی دیاله به دجله سرازیر شد و هزاران تن ماهی را از بین برد.»
ایاد طالبی، رئیس انجمن تولیدکنندگان ماهی عراق، ریشهی این بحران را در اتفاقات چند روز گذشتهی رودخانهی دیاله دانست و اظهار داشت: «چهار روز پیش از آغاز تلفات، حجم عظیمی از آبهای به شدت آلوده که سالها انباشته شده بود، از مناطق شمالی جریان یافت و با برهم زدن رسوبات کف رودخانه، سطح آلودگی را به بالاترین حد ممکن رساند.»
طالبی با اشاره به اینکه این آبها ۹۵ درصد از حوضچههای شهر کوت را درگیر کرده است، افزود: «حجم خسارات بین ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ تن ماهی برآورد میشود که نشاندهندهی فروپاشی تقریبی بخش تولید ماهی در این منطقهی وسیع است.» به گفتهی وی، این تلفات شامل گونههایی نظیر کپور، کاراس و سایر آبزیان میشود. وی از دولت خواست تا عوامل این سهلانگاری را شناسایی کند، چرا که این آلودگی نه تنها پرورشدهندگان، بلکه تمام مصرفکنندگان آب دجله در بخشهای شرب و کشاورزی را تهدید میکند.
از سوی دیگر، عامر شفیق حمدانی، نایبرئیس سندیکای دامپزشکان عراق، هشدارهای جدی دربارهی پیامدهای این آلودگی بر سلامت عمومی مطرح کرد. وی عامل اصلی را ورود فاضلابهای سنگین صنعتی و حاوی فلزات سنگین دانست و تصریح کرد: «پس از بارش باران، فلزات سنگینی چون سرب و کادمیوم که جذب خاک شده بودند، شسته شده و به رودخانهها بازگشتهاند.»
حمدانی با تاکید بر اینکه این فلزات در بدن ماهیان رسوب کرده و با مصرف انسان به بدن وی منتقل میشوند، هشدار داد: «اثرات مخرب این مواد بلافاصله نمایان نمیشود و ممکن است ماهها یا سالها بعد بروز کند. چنانچه ثابت شود عامل این تلفات فاضلابهای صنعتی بوده است، مصرف این ماهیان به دلیل خطرات جدی برای سلامت عمومی باید کاملاً ممنوع شود.»