واشینگتن تمدید آتشبس با ایران را رد کرد
آمادگی برای دور جدید مذاکرات همزمان با تشدید تحریمها
کاخ سفید ضمن تکذیب گزارشها دربارهی تمدید آتشبس، از احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات در پاکستان خبر داد. همزمان، واشینگتن با لغو معافیتهای نفتی و اجرای کامل محاصرهی دریایی، فشارهای اقتصادی بر تهران را به بالاترین سطح رسانده است.
در شرایطی که تنشها در منطقه به سطحی بیسابقه رسیده و خطر آغاز مجدد درگیریها وجود دارد، ایالات متحده آمریکا و ایران در سایهی میانجیگری کشورهای منطقه در حال ارزیابی شرایط برای دستیابی به یک توافق هستند. با این حال، مقامات ارشد واشینگتن تاکید دارند که هیچ تصمیم رسمی برای تمدید آتشبس که مهلت آن در ۲۱ آوریل ۲۰۲۶ (۲ اردیبهشت ۱۴۰۵) به پایان میرسد، اتخاذ نشده است.
موضع قاطع کاخ سفید؛ تمدید آتشبس در دستور کار نیست
کارولین لیویت، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید، روز چهارشنبه ۱۵ آوریل ۲۰۲۶ (۲۶ فروردین ۱۴۰۵) در یک نشست خبری اعلام کرد که اخبار منتشرشده مبنی بر موافقت آمریکا با تمدید آتشبس صحت ندارد. وی تاکید کرد که اگرچه مذاکرات با میانجیگری پاکستان ادامه دارد، اما هیچ تصمیم رسمی برای تمدید مهلت تعیینشده گرفته نشده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا نیز در گفتوگو با شبکه خبری «ایبیسی نیوز» اظهار داشت که به تمدید مهلت آتشبس با تهران فکر نمیکند. دونالد ترامپ گفت: «تمدید آتشبس در دستور کار ما نیست و ایران باید شرایط ما را بپذیرد. ممکن است وضعیت به هر سمتی پیش برود، اما معتقدم رسیدن به توافق بهترین گزینه برای ایرانیهاست تا فرصت بازسازی کشورشان را پیدا کنند.»
کارشناسان معتقدند این موضع سختگیرانهی دونالد ترامپ، نوعی «فشار نهایی» بر تهران است تا پیش از پایان مهلت آتشبس، شروط واشینگتن را برای توافق بپذیرد.
تلاش میانجیگران برای آغاز گفتوگوهای فنی
با وجود مواضع رسمی کاخ سفید، خبرگزاری بلومبرگ به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که واشینگتن و تهران با میانجیگری کشورهایی نظیر پاکستان، مصر و ترکیه در حال بررسی پیشنهاد تمدید آتشبس تا هفتهی اول ماه مه ۲۰۲۶ (اواسط اردیبهشت ۱۴۰۵) هستند. هدف از این اقدام، جلوگیری از آغاز مجدد جنگ و فراهم کردن فرصت بیشتر برای دستیابی به یک توافق صلح دائمی عنوان شده است.
بر اساس این گزارش، میانجیگران در تلاشاند تا گفتوگوهای فنی دربارهی پیچیدهترین مسائل مورد اختلاف، از جمله بازگشایی دائمی تنگهی هرمز و مسئلهی غنیسازی اورانیوم ایران را آغاز کنند. در حالی که آمریکا و اسرائیل خواستار نابودی ذخایر اورانیوم غنیشده هستند، ایران همچنان بر حق خود برای غنیسازی با اهداف غیرنظامی پافشاری میکند. در همین راستا، یک هیئت پاکستانی هماکنون در تهران حضور دارد تا دیدگاههای دو طرف را به یکدیگر نزدیک کند. دبیر مطبوعاتی کاخ سفید نیز تایید کرده است که دور بعدی مذاکرات به احتمال زیاد در اسلامآباد پایتخت پاکستان برگزار خواهد شد.
تشدید بیسابقهی فشارهای اقتصادی و محاصرهی دریایی
همزمان با پیگیری مسیر دیپلماسی، واشینگتن اقدامات تنبیهی خود را به شدت افزایش داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در نشست خبری مشترک با کارولین لیویت اعلام کرد که واشنگتن معافیتهای موقت برای فروش نفت روسیه که هماکنون در دریاها قرار دارد را تمدید نخواهد کرد؛ تصمیمی که یک روز پیش از آن در قبال نفت ایران نیز اتخاذ شده بود. این معافیتها پیشتر برای جلوگیری از شوک به بازار انرژی در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران صادر شده بود.
وزیر خزانهداری آمریکا همچنین از آغاز روند مسدودسازی تمام داراییهای ایران و سپاه پاسداران در بانکهای سراسر جهان خبر داد و هشدار داد هر کشور یا بانکی که با ایران تجارت کند، با تحریمهای ثانویهی شدیدی روبهرو خواهد شد. وی فاش کرد که تاکنون به دو بانک چینی به دلیل انجام معامله با تهران هشدارهای جدی داده شده است. از سوی دیگر، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید تایید کرد که محاصرهی دریایی به طور کامل اجرایی شده و نیروهای آمریکایی از تردد هرگونه کشتی به بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان جلوگیری میکنند. وی همچنین افزود که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به دونالد ترامپ اطمینان داده است که در پاسخ به فشارهای موجود، ارسال تسلیحات به ایران را متوقف خواهد کرد.
پیامدهای اقتصادی و چشمانداز بازار انرژی
جنگی که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) با بمباران مواضع ایران توسط آمریکا و اسرائیل آغاز شد، آسیبهای جدی به زیرساختهای نظامی و اقتصادی ایران وارد کرده است. در مقابل، واکنشهای تهران و مسدود شدن تنگهی هرمز، فشارهای سیاسی و اقتصادی قابلتوجهی را به همراه داشته است. با این حال، اخبار مربوط به احتمال تمدید آتشبس و ابراز خوشبینی دونالد ترامپ مبنی بر اینکه «جنگ هفتهفتهای رو به پایان است»، ثبات نسبی را به بازارهای جهانی بازگردانده است. قیمت هر بشکه نفت خام آمریکا که در ابتدای درگیریها به ۱۱۹ دلار رسیده بود، اکنون در محدودهی ۹۲ دلار تثبیت شده است.
در عرصهی داخلی نیز، دولت آمریکا تلاش میکند از دستاوردهای اقتصادی خود به عنوان یک اهرم راهبردی در مذاکرات بهره ببرد. به گفتهی مقامات کاخ سفید، کاهش تاریخی مالیاتها توسط دولت ترامپ که منجر به بازگشت میانگین ۳۴۰۰ دلار به هر خانوادهی آمریکایی شده، پشتوانهی قدرتمندی برای دولت وی در چانهزنیهای بینالمللی ایجاد کرده است.