«تبادل پیامهای شدید شبح بازگشت به درگیری آشکار در خلیج را برانگیخت»
اربیل (کوردستان۲۴) ـ پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با عصبانیت شرایط تهران برای شروع مذاکرات برای توقف جنگ خاورمیانه را رد کرد، ایران امروز دوشنبه 11 مه، اعلام کرد که خواستار آزادی داراییهای مسدود شده خود و پایان محاصره بنادرش توسط آمریکا شده است.
تبادل پیامهای شدید، شبح بازگشت به درگیری آشکار در خلیج را برانگیخت، قیمت نفت را به شدت افزایش داد و امیدها را برای دستیابی سریع به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیهای تجاری نقش بر آب کرد.
ترامپ پس از آنکه ایران به آخرین پیشنهاد آمریکا برای مذاکرات صلح با پیشنهادی متقابل پاسخ داد، در یک پست کوتاه در رسانههای اجتماعی آن را "کاملاً غیرقابل قبول" خواند و با خشم واکنش نشان داد.
این تبادل نظر بازارهای جهانی انرژی را نگران کرد، به طوری که قیمت نفت خام بیش از چهار درصد افزایش یافت و سپس در معاملات بعد از ظهر لندن اندکی کاهش یافت و یک مدیر ارشد هشدار داد که این بحران میتواند سالها ادامه یابد.
امین ناصر، مدیرعامل و رئیس غول نفتی سعودی آرامکو، به سرمایهگذاران گفت: "شوک عرضه انرژی که در سه ماهه اول آغاز شد، بزرگترین شوکی است که جهان تاکنون تجربه کرده است."
او گفت: «اگر تنگه هرمز امروز باز شود، ماهها طول میکشد تا بازار دوباره متعادل شود و اگر باز شدن آن چند هفته دیگر به تعویق بیفتد، عادیسازی تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.»
گرسنگی و قحطی
گذشته از انرژی - در زمان صلح، یک پنجم صادرات نفت و گاز طبیعی مایع جهان از هرمز عبور میکند - جهان همچنین با کمبود کود، که بخش عمده آن از بنادر خلیج جریان دارد، و از این رو غذا، برای دهها میلیون نفر مواجه است.
خورخه موریرا دا سیلوا، مدیر اجرایی دفتر خدمات پروژه سازمان ملل متحد (UNOPS)، به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما چند هفته پیش رو داریم تا از آنچه که احتمالاً یک بحران عظیم انسانی خواهد بود، جلوگیری کنیم. ممکن است شاهد بحرانی باشیم که ۴۵ میلیون نفر دیگر را به گرسنگی و قحطی بکشاند.»
ترامپ در پاسخ ایران نگفت که چه چیزی او را آزرده خاطر کرده است، اما وزارت امور خارجه تهران اعلام کرد که خواستار پایان محاصره دریایی آمریکا و جنگ «در سراسر منطقه» شده است - که تلویحاً به توقف حملات اسرائیل به حزبالله در لبنان اشاره دارد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی این وزارتخانه، به خبرنگاران گفت: «ایران خواستار آزادسازی داراییهای متعلق به مردم ایران است که سالهاست به ناحق در بانکهای خارجی مسدود شدهاند.»
این نه تنها بازگشت به وضعیت موجود قبل از آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل در 28 فوریه است، بلکه پیروزی برای مبارزه دیرینه حکومت اسلامی علیه انزوای اقتصادی آن خواهد بود.
بقایی گفت: «ما هیچ امتیازی نخواستیم. تنها چیزی که ما درخواست کردیم حقوق مشروع ایران بود.»
پایان تحریمهای بینالمللی همچنین اهرم واشنگتن بر تهران را در تلاش برای پایان دادن پایدار به غنیسازی هستهای ایران تضعیف میکند.
ایالات متحده، اسرائیل و متحدان آنها مدتهاست که ایران را به تلاش برای دستیابی به بمب اتمی متهم میکنند، اتهامی که تهران بارها آن را رد کرده است.
«تمام نشده»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اصرار داشت که این درگیری تا زمانی که تأسیسات هستهای ایران نابود نشود، پایان نخواهد یافت.
او در برنامه ۶۰ دقیقه شبکه سیبیاس آمریکا گفت: «تمام نشده است، زیرا هنوز مواد هستهای - اورانیوم غنیشده - وجود دارد که باید از ایران خارج شود.»
او گفت: «هنوز سایتهای غنیسازی وجود دارد که باید برچیده شوند.»
وال استریت ژورنال، به نقل از افراد آشنا با این موضوع، اعلام کرد که پیشنهاد متقابل ایران شامل احتمال رقیق کردن بخشی از اورانیوم بسیار غنیشده خود و انتقال بقیه آن به یک کشور ثالث بوده است.
منابع به این ژورنال گفتند که ایران به دنبال تضمینهایی بوده است که در صورت شکست مذاکرات یا لغو توافق توسط واشینگتن، اورانیوم منتقلشده بازگردانده شود.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، انتظار میرود ترامپ روز پنجشنبه در سفر به پکن، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین - یکی از خریداران اصلی نفت ایران - را در مورد مسئله ایران تحت فشار قرار دهد.
«خویشتنداری تمام شد»
نبود مسیری برای رسیدن به یک راهحل، نگرانیها را بر تنگه هرمز متمرکز کرده است، جایی که ایران در حال محدود کردن ترافیک دریایی و ایجاد یک مکانیسم پرداخت برای دریافت عوارض برای عبور کشتیها است.
مقامات آمریکایی تأکید کردهاند که کنترل این آبراه بینالمللی برای تهران «غیرقابل قبول» خواهد بود.
نیروی دریایی ایالات متحده همچنین بنادر ایران را مسدود کرده و گاهی اوقات برای از کار انداختن کشتیها و تغییر مسیر آنها به سمت آنها شلیک میکند.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران روز یکشنبه در پستی در شبکههای اجتماعی به واشنگتن هشدار داد: «خویشتنداری ما از امروز تمام شده است.»
ابراهیم رضایی گفت: «هرگونه حمله به کشتیهای ما، واکنش قوی و قاطع ایران علیه کشتیها و پایگاههای آمریکایی را در پی خواهد داشت.»
ایافپی/ب.ن