ورود محمولهی بزرگ دام زنده از برزیل به عراق
انتقال ۱۱ هزار رأس گوسالهی برزیلی از مسیر خاک سوریه، مرحلهی جدیدی از تأمین نیازهای عرضهی گوشت گرم در بازارهای داخلی است
ورود ۱۱ هزار رأس گوسالهی برزیلی از مسیر بندر طرطوس سوریه و گذرگاه مرزی تنف به عراق، بار دیگر وابستگی بازار گوشت این کشور به واردات خارجی و نقش روبهرشد مسیرهای ترانزیتی سوریه در تجارت منطقهای را برجسته کرده است. بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی سوریه "سانا"، این محموله که ابتدا از برزیل به بندر طرطوس رسیده بود، به صورت ترانزیت از خاک سوریه عبور کرد تا به مقصد نهایی در عراق برسد.
هیئت عمومی گذرگاهها و گمرکات سوریه اعلام کرده است که این اقدام بخشی از یک مسیر تجاری بزرگتر محسوب میشود و انتظار میرود شمار دامهای منتقل شده از این مسیر به عراق، به حدود ۵۰ هزار رأس افزایش یابد. این رویداد نشاندهندهی تغییر در مسیرهای تأمین گوشت در منطقه است؛ چرا که عراق به دلیل رشد جمعیت، کمآبی و افزایش هزینهی تولید داخلی، بیش از پیش به واردات وابسته شده است.
جایگاه جهانی برزیل در بازار فرآوردههای دامی
برزیل به عنوان دومین تولیدکنندهی بزرگ و اولین صادرکنندهی گوشت گاو در جهان، جایگاهی راهبردی در زنجیرهی تأمین عراق دارد. بر اساس گزارشهای وزارت کشاورزی آمریکا، وسعت مراتع و هزینهی پایین تولید در برزیل در کنار کاهش ارزش پول ملی این کشور، صادرات آن را به شدت رقابتی کرده است.
دادههای انجمن صادرکنندگان گوشت برزیل نشان میدهد که صادرات این کشور در سال ۲۰۲۵ (۱۴۰۴) به رکورد تاریخی ۳.۵ میلیون تُن به ارزش ۱۸ میلیارد دلار رسید. در این میان، بازار خاورمیانه به دلیل تقاضای بالا برای پروتئین ارزانقیمت، همچنان یکی از مقصدهای اصلی صادرکنندگان برزیلی است. با این حال، گسترش دامپروری در مناطق آمازون با انتقادهای زیستمحیطی همراه بوده و برخی بازارهای جهانی را به سمت استفاده از گواهیهای "بدون جنگلزدایی" سوق داده است.
تفاوت تقاضا برای گوشت منجمد و دام زنده
آمارهای بانک جهانی و پایگاه "WITS" حاکی از آن است که در سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳)، برزیل بزرگترین صادرکنندهی دام زنده به عراق بوده و ارزش این تجارت به بیش از ۲۹۹ میلیون دلار رسیده است. این در حالی است که در حوزهی گوشت منجمد، کشور هند با صادراتی به ارزش ۳۷۴ میلیون دلار در رتبهی نخست قرار دارد.
این تفاوت آماری نشاندهندهی دو مسیر مجزا در بازار عراق است؛ گوشت منجمد که عمدتاً از هند و برزیل وارد میشود، به دلیل قیمت پایین در رستورانها و مراکز صنعتی مصرف میشود. در مقابل، واردات دام زنده با وجود هزینههای بالای حملونقل و قرنطینه، به منظور کشتار داخلی و عرضهی گوشت به عنوان "گوشت تازه" انجام میشود تا پاسخگوی ذائقهی مصرفکنندگان عراقی و اعتماد آنها به ذبح محلی باشد.
چالشهای بهداشتی و نظارت بر سلامت دام
فعال شدن مسیرهای جدید ترانزیتی با نگرانیهای بهداشتی جدی نیز همراه است. رسانهی عراقی "۹۶۴" گزارش داده است که مقامهای کشاورزی سوریه در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۴ (۳۱ خرداد ۱۴۰۳) معاینات دامپزشکی دقیقی را روی محمولههای برزیلی انجام دادهاند. پیش از این، وزارت کشاورزی عراق ورود برخی محمولهها از گذرگاه طریبیل در مرز اردن را به دلیل مشاهدهی بیماری "تب برفکی" متوقف کرده بود. این بیماری واگیردار میتواند خسارات سنگینی به زیرساختهای دامپروری وارد کند، از این رو نظارت سختگیرانه بر قرنطینه و سلامت دامهای وارداتی الزامی است.
اثرات میانمدت بر بازار و تولید داخلی
اگرچه ورود حجم گستردهی دام زنده میتواند در کوتاهمدت به مهار قیمتها در بازار عراق کمک کند، اما در بلندمدت فشار مضاعفی بر دامداران داخلی وارد خواهد کرد. تولیدکنندگان محلی در مناطقی نظیر جنوب عراق و همچنین مناطق کشاورزی شمال، با بحرانهایی همچون خشکسالی و گرانی خوراک دام دستوپنجه نرم میکنند. برای دستیابی به امنیت غذایی پایدار، دولت عراق نیازمند توازن میان واردات راهبردی و حمایت از توسعهی زیرساختهای دامپروری داخلی و مدیریت منابع آبی است تا وابستگی بازار به نوسانات مسیرهای دریایی و سیاستهای کشورهای صادرکننده کاهش یابد.