قبرستان قیسوند؛ میراث خاموش ساسانیان در دامنه هرسین
اربیل (کوردستان۲۴)- قبرستان تاریخی قیسوند در دامنه کوههای هرسین در استان کرمانشاه، یکی از محوطههای ارزشمند باستانی است که سنگقبرهای آن، با قدمتی متعلق به دوره ساسانی و پیش از اسلام، بخشی از تاریخ، هنر سنگتراشی و آیینهای تدفین را بازتاب میدهند. با وجود ثبت این محوطه در فهرست آثار ملی ایران، کمبود پژوهشهای تخصصی و آسیبهای ناشی از سرقت و عوامل طبیعی، این میراث کهن را با تهدیدهای جدی روبهرو کرده است.
این قبرستان تاریخی در اطراف روستای قیسوند قرار دارد و در سال ۲۰۰۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. سنگقبرهای تراشخورده این محوطه، شواهدی از تمدنی دیرینه را در منطقه هرسین بازتاب میدهند و از منظر تاریخی و باستانشناختی اهمیت ویژهای دارند.
قدمت این قبرستان به دوره پیش از اسلام و عصر ساسانی بازمیگردد. کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند مجاورت این منطقه با کوه بیستون و وجود معادن سنگهای آهکی، زمینه رونق هنر سنگتراشی را فراهم کرده است. به باور آنان، سنگهایی که بعدها به عنوان سنگقبر مورد استفاده قرار گرفتهاند، در اصل بقایای بناهای دوره ساسانی بودهاند.
در این محوطه، سنگهای تراشخورده با نقوش حکاکیشده و همچنین سنگهایی با فرم ستونهای آتشکدههای ساسانی دیده میشود؛ آثاری که میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره هنر، آیینها و شیوههای تدفین در آن دوره تاریخی ارائه دهند.
با وجود اهمیت این قبرستان، تاکنون پژوهشهای جامع باستانشناسی و کارشناسی درباره آن انجام نشده است. افزون بر این، بخشی از آثار موجود در این محوطه در سالهای گذشته به سرقت رفته یا بر اثر عوامل طبیعی و تغییرات آبوهوایی آسیب دیده و از بین رفتهاند.
سنگقبرهای قیسوند، افزون بر ارزش هنری، بازتابدهنده باورها، سنتها و تمدنی دیرپا در منطقه هرسین هستند و حفاظت و مطالعه آنها میتواند به شناخت بهتر تاریخ و فرهنگ منطقه در دوره ساسانی و پیش از اسلام کمک کند.
ب.ن