Cenevre'de masa yeniden kuruluyor

Kürdistan24/Haber Merkezi- BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura Nisan 2016’dan bu yana askıda olan Suriye görüşmelerini tekrar başlatmaya hazırlanıyor. 23 Şubat Perşembe günü başlatılacak Suriye barış görüşmelerinde hem rejimin hem muhaliflerin temsilcileri hazır bulunacak. Görüşmelerin formatı henüz açıklık kazanmadı ancak daha önceki görüşmeler göz önünde bulundurulduğunda tarafların aynı masada oturması beklenmiyor.

Cenevre daha önce Suriye konulu 3 girişime ev sahipliği yapsa da bu görüşmelerin hiçbirinde ülkedeki krize çözüm bulmak yolunda somut adım atılamadı.

2016’da düzenlenen Suriye görüşmeleri, muhalefet heyetinin çekilmesiyle sonuçlanmıştı. Muhalifler bu kararlarına Suriye ordusunun ve Rusya'nın ateşkese rağmen saldırılarını artırmasını gerekçe göstermiş ve çatışmaların sürdüğü bir ortamda müzakerelerin süremeyeceğini ifade etmişti.

Kimler katılıyor?

BM, görüşmelere katılacak taraflarla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak rejimin ve Riyad merkezli muhalif Yüksek Müzakere Heyeti’nin seçtiği 21 kişilik heyetin görüşmelerde yer alması bekleniyor. Suriyeli muhaliflerin Ulusal Koalisyonu SMDK Üyesi Nasr Hariri muhaliflerin heyetine başkanlı edecek. Rejim yanlısı El Vatan gazetesine göre ise, rejimi temsil edecek heyetin başkanı yine ülkenin BM Daimi temsilcisi Beşşar Caferi olacak.

Kahire Platformu olarak tanınan bir başka muhalif grup da Cenevre'ye davet edilidğini söyledi. Bu platformun temsilcilerinden Suriye Dışişleri Bakanlığı Eski Sözcüsü Cihad Makdisi onların 3 müzakereci ve 2 danışman olarak davet edildiklerini açıkladı.

Rusya’nın Cenevre’de yer alması için baskı uyguladığı bir başka muhalif grup olan Moskova Platformu, önce daveti sözel olarak aldıkları için katılmayacaklarını açıklamıştı. Platformun en önemli isimlerinden Eski Suriyeli Bakan Kadri Cemil ise daha sonra de mistura'dan yazılı bir davet aldıklarını ve yine 3 müzakereci ve 2 danışman oalrakkatılacaklarını belirtti.

Türkiye'nin katılmasına karşı olduğu PKK'nın Suriye uzantısı PYD’nin ise davet edilmesi öngörülmüyor.

Krizde etkili olan aktörler de başta Rusya, Türkiye, İran ve ABD olmak üzere çok sayıda ülke, BM tarafından görüşmelere davet edildi.

"Yönetim, Anayasa ve seçimler"

De Mistura’nın başgörevlisi Michael Contet, 21 Şubat’ta yaptığı açıklamada, Cenevre görüşmelerinde 3 temel konuya odaklanacaklarını açıklamıştı.

Yetkili, Suriye’deki çözümün ana hatlarını çizen 2254 sayılı BM kararında yer alan bu 3 temel konuyu şöyle özetlemişti;  Güvenilir, kapsamlı ve mezhepçi olmayan bir yönetimi ortaya koyacak siyasi geçiş süreci, yeni bir anayasa hazırlama, BM’nin denetiminde adil ve özgür seçim düzenlemek.

Esed’in akıbeti 

Muhalifler, her müzakere turu öncesi olduğu gibi siyasi geçiş süreci kapsamında Esed’in gitmesi gerektiğini savunuyor. Rejim ise bunu reddediyor.

2016’daki Cenevre görüşmelerinde rejimi temsil eden heyetin başkanı Beşşar Caferi, Esed’in akıbetinin tartışılmayacağını ifade etmişti.

Siyasi geçiş masada olacak

Siyasi geçiş, muhaliflerin en baştan bu yana bir an önce müzakere etmek istediği konuydu. Rejim ise, mümkün olabildiğince bu konuyu ötelemeye çalışmıştı.

Rejim, en son Cenevre görüşmelerinde, bu konuya girmemek için muhaliflerin temsilinde usulsüzlük oluğunu iddia etmiş ve tüm muhalifler temsil edilmediği sürece çözüm konularına girmenin yanlış olacağını savunmuştu.

De Mistura’nın son konuşmasında, siyasi geçişe değinmemesi muhaliflerin tepkisine neden olmuştu. Zira, muhalifler bu konuyu Esed’in gitmesi olarak yorumluyor.

BM yetkilisinin ofisinde görevli Michael Contet aynı konuşmada görüşmelerin bu konuya da değineceğini ifade etmişti.

Astana görüşmeleri

Rusya ve Türkiye’nin girişimiyle Ocak 2017’de Astana’da da Suriye konulu görüşmeler yapılmıştı. Bu görüşmelerin ana amacı, Suriye’de ateşkesi raya oturtmak ve ihlâlleri minimuma indirmekti.

Bu toplantılar, sadece açılış ve kapanış oturumlarında olsa bile ilk kez rejimi ve muhalifleri aynı masaya oturmakta başarılı oldu. ABD’nin gözlemci ülke olarak katılması Washington’un rolünü indirgemek olarak yorumlandı.

Muhaliflerin destekçileri Suudi Arabistan ve Katar’ın Astana’da yer almaması ve rejimin müttefiki İran’ın, Rusya ve Türkiye ile beraber garantör olması, Esed rejiminin Halep’in tamamını ele geçirmesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştı.

Rusya bu görüşmeler sırasında, Suriyeli taraflara bir anayasa taslağı iletmişti. Moskova, bu adımın dayatma olmadığını ve sadece konuyla ilgili tartışmaları başlatmak için ortaya attığını savunsa da, muhalifler tepki göstermiş ve siyasi konuların Cenevre'de ele alınması gerektiğini savunmuştu.

Kaynak: Al Jazeera ve Reuters