Tahran ve Maskat anlaşıyor: Hürmüz’de savaş riski azalıyor mu?

İran ile Umman’ın, Hürmüz Boğazı ile ortak deniz koridorlarının yeniden seyrüsefere açılmasına ilişkin yürüttüğü diplomatik temaslarda önemli bir eşiğin aşıldığı bildirildi.

ABD merkezli CBS News ağının konuya yakın üç üst düzey yetkiliye dayandırdığı haberine göre Tahran ve Maskat yönetimleri Hürmüz Boğazı ve ortak karasularının seyrüsefere açılmasını öngören nihai anlaşmaya varmak üzere. Söz konusu gelişme, İran Dışişleri Bakanlığının pazar günü yaptığı ve Maskat ile yürütülen müzakerelerin ileri bir aşamaya kaydedildiğini doğrulayan açıklamasının ardından geldi.

Körfez'deki kritik diplomatik trafik ABD'nin, İran'ın boğaz üzerindeki jeopolitik hakimiyetini kırma amacıyla 7 Temmuz’da yeniden başlattığı askeri operasyonların gölgesinde yürütülüyor. Taraflar arasında haziran ayında çatışmaları askıya almak üzere imzalanan mutabakat zaptı, bölgede geçici bir sükunet sağlamıştı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, cuma ve cumartesi günleri Tahran’da İran ve Umman dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde kritik teknik görüşmelerin gerçekleştirildiğini duyurdu. Bekayi, müzakere masasında her iki ülkenin egemenlik hakları saklı kalmak kaydıyla, boğazdaki seyrüsefer güvenliğinin tesisi için ortak ilkeler ile uygulama mekanizmalarının ele alındığını ifade etti.

Görüşme atmosferini "yapıcı ve olumlu" olarak nitelendiren Bekayi, teknik ve siyasi düzeydeki istişarelerin kesintisiz sürdüğünü; ancak an itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndaki fiili gemi trafiği ve seyrüsefer rejiminde henüz resmi bir değişikliğin gerçekleşmediğini vurguladı.

İran ve Umman, daha önce haziran ayında deniz seyrüseferinin gelecekteki sevk ve idaresi, teknik hizmetler ve maliyet bölüşümünü içeren bir taslak üzerinde anlaşmaya vardıklarını duyurmuş, ancak bu hamle Washington yönetiminin sert tepkisiyle karşılaşmıştı. Tırmanan gerilim sürecinde Maskat'ın, ticari gemilerin geçişi için kendi karasuları üzerinden alternatif bir koridor belirlemesi Tahran tarafında rahatsızlık yaratmış ve taraflar arasındaki tansiyonu yükseltmişti.

Öte yandan ABD merkezli Axios haber sitesinin aktardığı bilgilere göre Pentagon, İran’a yönelik askeri harekatın genişletilerek sürdürülmesini öngören operasyonel planı Başkan Donald Trump’a sundu. Ancak Trump’ın, askeri seçeneği içeren bu planı imzalamayı reddederek diplomatik kanalların açık tutulması yönünde karar bildirdiği öğrenildi. 

Haberde, Ummanlı üst düzey bir heyetin yeni bir mutabakat zemini oluşturmak üzere Tahran’a ulaşmasının ardından Trump’ın hava saldırılarını geçici olarak durdurma talimatı verdiği kaydedildi.