جنگ ایران؛ بازترسیم نظم نوین جهانی و برندگان و بازندگان استراتژیک
احتمال وقوع جنگ با ایران تنها به عنوان یک درگیری نظامی محدود نگریسته نمیشود، بلکه به مثابه یک نقطه عطف تاریخی قلمداد میگردد که میتواند موازنه قدرت در سیستم جهانی را از نو طراحی کند. این نبرد تنها به میدانهای جنگ محدود نخواهد ماند، بلکه لرزههای آن به عمق بازارهای انرژی و ساختار ائتلافهای بینالمللی نفوذ خواهد کرد.
طبق گزارش "مرکز اصلاحات اروپایی" (CER) — نهادی مستقل و غیردولتی مستقر در لندن که در سال ۱۹۹۶ تأسیس شده و دارای دفاتر فعال در بروکسل و برلین است — ذینفعان اصلی این بحران، روسیە، اسرائیل و چین هستند.
روسیه، در صدر لیست برندگان قرار دارد. افزایش چشمگیر قیمت نفت و گاز، درآمدهای افسانهای را نصیب مسکو میکند و این کشور را قادر میسازد بدون فشارهای مالی ناشی از تحریم، به جنگ در اوکراین ادامه دهد.
هرچند اسرائیل یکی از طرفهای اصلی نبرد است، اما از دیدگاه استراتژیک برنده محسوب میشود؛ زیرا ضربه زدن به زیرساختهای نظامی ایران، تهدید گروههای همپیمان تهران در منطقه را کاهش داده و همزمان جایگاه سیاسی نتانیاهو را در داخل تقویت میکند.
در این میان، چین الگوی پیچیدهای را ارائه میدهد. پکن، در کوتاهمدت از گرانی انرژی متضرر میشود، اما در بلندمدت به عنوان یک برنده استراتژیک ظهور میکند. چین، با بهرهبرداری از تضعیف اعتماد به سیاستهای آمریکا، خود را به عنوان شریکی پایدارتر معرفی کرده و هژمونی خود را در بخش انرژیهای تجدیدپذیر و فناوری خودروهای برقی مانند (بی وای دی) گسترش میدهد.
قربانیان و بازندگان بزرگ
در سوی دیگر این معادله، بخشهای وسیعی از جهان با پیامدهای ویرانگر روبرو خواهند شد:
در این میان مردم ایران بزرگترین هزینه را از نظر جانی و فروپاشی وضعیت انسانی پرداخت خواهند کرد.
اروپا، با بحران انرژی و موج جدید پناهجویان مواجه خواهد شد که ثبات سیاسی قاره را به مخاطره میاندازد.
اوکراین، قربانی تغییر اولویتهای واشینگتن میشود؛ چرا که تسلیحات و سیستمهای پدافند هوایی از کییف به سمت خاورمیانه سرازیر خواهند شد.
اگرچه صنایع نظامی آمریکا سود میبرند، اما در میانمدت به دلیل هزینههای سرسامآور جنگ، تضعیف "قدرت نرم" و گسست در روابط با متحدان، در زمره بازندگان قرار میگیرد.
دیدگاه کارشناسان: اقتصاد خون و باروت
دکتر احمد معتی، مدیر اجرایی شرکت VI Markets، معتقد است: جنگها برندگان و بازندگان اقتصادی خاص خود را میسازند. به گفته او، غولهای اسلحهسازی مانند Lockheed Martin و بخش نفت سودبرندگان ردیف اول هستند، در حالی که بخشهای هوانوردی، گردشگری و کشورهای در حال توسعه به دلیل سقوط ارزش پول ملی، آسیبهای جبرانناپذیری خواهند دید.
همچنین حنان رمسیس، کارشناس بازارهای مالی، تأکید میکند که طبقه متوسط و شهروندان عادی همواره بازنده نخست هستند. افزایش قیمت کالاها، کاهش قدرت خرید و انحصارات بازاری، بارهای سنگینی است که جنگ بر دوش مردم میگذارد؛ در حالی که طبقات مرفه و سرمایهگذاران بزرگ به راحتی سرمایههای خود را به مناطق امن منتقل میکنند.
این جنگ صرفاً یک رویارویی نظامی نیست، بلکه آزمونی بزرگ برای سیستم مدیریت منازعات بینالمللی است. شواهد نشان میدهد که رقبای استراتژیک غرب، بهویژه روسیه، بیشترین بهره را از این آشفتگی خواهند برد، در حالی که جهان به سوی دورانی نامعلوم و بیثبات گام برمیدارد.