تحلیلگران: بحران در صفوف مخالفان میتواند اردوغان را به سوی انتخابات زودهنگام سوق دهد
اربیل (کوردستان۲۴) ـ اخراج رهبری اصلی حزب اوپوزیسیون ترکیه به دستور دادگاه، این حزب را در هرج و مرج قرار داده و اختلافات عمیقی را آشکار کرده است که به گفته تحلیلگران میتواند با برگزاری انتخابات زودهنگام به نفع رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه تمام شود.
آخر هفته گذشته، صحنههایی از هرج و مرج بیسابقه آشکار شد، زمانی که پلیس ضد شورش به دفتر مرکزی حزب جمهوریخواه خلق (CHP)، قدیمیترین جناح سیاسی ترکیه، در آنکارا حمله کرد و با پرتاب گاز اشکآور، رهبران منتخب آن را بیرون انداخت.
این مداخله تنها چند روز پس از آن رخ داد که دادگاه، اوزگور اوزل، رهبر این حزب را برکنار کرد؛ اقدامی که منتقدان آن را تازهترین تلاش آشکار برای حذف رقبای سیاسی اردوغان پیش از انتخابات برنامهریزیشده در مه ۲۰۲۸ توصیف کردهاند.
سرن سلوین کورکماز، یکی از بنیانگذاران موسسه تحقیقات سیاسی استانبول، به خبرگزاری فرانسه گفت: "سرعت و شدت این اقدامات اخیر نشان میدهد که انتخابات ممکن است حتی زودتر از آنچه پیشبینی میشد، برگزار شود. حزب جمهوریخواه خلق همچنان یک تهدید جدی برای اردوغان است."
او گفت: «هدف صرفاً ایجاد تفرقه در اپوزیسیون نیست، بلکه فلج کردن مستقیم حزبی است که هنوز ظرفیت سازمانی، قدرت انتخاباتی و مشروعیت سیاسی لازم برای تبدیل شدن به جایگزینی برای دولت را دارد.»
حکم دادگاه ، انتخابات مقدماتی ۲۰۲۳ که اوزل در آن پیروز شد را لغو کرد و رقیب شکستخوردهاش، کمال قلیچداراوغلو، چهرهای کمفروغ و ناکارآمد را به عنوان رهبر بازگرداند و باعث ایجاد یک «بحران مشروعیت» داخلی مخرب در حزب شد.
اعلام انتخابات زودهنگام میتواند اقدام منطقی بعدی برای بهرهبرداری از این ضعف باشد.
سرن سلوین کورکماز توضیح داد: «از دیدگاه اردوغان، اگر حزب جمهوریخواه خلق مجبور شود در حالی که دچار تفرقه، محدودیت قانونی و فرسودگی داخلی است، وارد این فرآیند شود، انتخابات زودهنگام میتواند سودمند باشد.»
همیش کینیر، تحلیلگر ارشد مؤسسه Global Risk Insights، گفت که بحران درون حزب جمهوریخواه خلق میتواند ماهها یا حتی سالها ادامه یابد.
او به خبرگزاری فرانسه گفت: «با توجه به شکاف جدید در حزب اصلی اپوزیسیون، دولت بدون شک انتخابات زودهنگام را در نظر خواهد گرفت.»
اگرچه قانون اساسی ترکیه، ریاست جمهوری را به دو دوره پنج ساله متوالی محدود میکند - که برای اردوغان در ماه مه ۲۰۲۸ به پایان میرسد - اما او همچنان میتواند دوباره در انتخابات زودهنگام شرکت کند.
حزب جمهوریخواه خلق (CHP) از زمان رهبری اعتراضات خیابانی گسترده پس از دستگیری اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول و قدرتمندترین رقیب سیاسی اردوغان در مارس ۲۰۲۵، در نظرسنجیها پیشرفت داشته است و اوزل به عنوان چهرهای کلیدی در این حزب ظهور کرده است.
«قتل عام دموکراسی»
فشارها بر حزب CHP از زمان پیروزی قاطع این حزب بر حزب عدالت و توسعه اردوغان در انتخابات محلی سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است؛ به طوری که تاکنون بیش از دوازده شهردار وابسته به آن با اتهاماتی از فساد مالی تا ارتباط با گروههای تروریستی بازداشت شدهاند.
اوزل روز یکشنبه به خبرگزاری فرانسه گفت: «اردوغان ناگهان وحشت کرد.» او اقدامات رهبر ترکیه علیه مخالفان مشروع انتخاب شده را «قتل عام دموکراسی» توصیف کرد. «همانطور که او نامزد ریاست جمهوری را که میتوانست او را شکست دهد، زندانی کرد، اکنون میخواهد تصمیم بگیرد که رقبایش چه کسانی خواهند بود و چه کسی احزاب مخالف را رهبری خواهد کرد. او میخواهد از این طریق در انتخابات بعدی پیروز شود.»
با زندانی شدن امام اوغلو، ناظران میگویند تمرکز اردوغان اکنون به اوزل به عنوان نامزد احتمالی ریاست جمهوری حزب تغییر کرده است.
اوزل در جریان اعتراضات سال گذشته به یکی از چهرههای اصلی مخالفان تبدیل شد؛ اما با وجود برخورداری از مصونیت پارلمانی و در امان ماندن از پیگرد کیفری، همچنان با مجموعهای از پروندههای حقوقی روبهرو است.
گونول تول از موسسه خاورمیانه مستقر در واشینگتن گفت: خودکامگان امروز میکوشند ظاهر دموکراسی را حفظ کنند؛ از همین رو، انتخابات را به طور کامل حذف نمیکنند. اگر بتوانید مخالفان خود را انتخاب کنید و کسانی را که میتوانند شما را شکست دهند، زندانی کنید، صندوق رأی مهم نیست.»
«دستکاری آشکار»
حزب عدالت و توسعه اردوغان هرگونه نقشی در آشفتگیهای حزب جمهوریخواه خلق (CHP) را رد کرده است و عمر چلیک، سخنگوی آن، این حزب را «از نظر داخلی آشفتهتر از خاورمیانه» توصیف کرد.
در جریان انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۳، زمانی که قلیچداراوغلو توسط اردوغان شکست خورد، یک منبع دولتی به خبرگزاری فرانسه گفت که این سیاستمدار کمفروغ قطعاً رقیب ترجیحی حزب عدالت و توسعه بود.
اما کورکماز گفت که چنین اقدامات «آشکاری» برای تغییر چهره مخالفان از نظر رأیدهندگان بیاثر نخواهد بود.
او گفت: «در زمان سختیهای اقتصادی عمیق، چنین دستکاری آشکاری در عرصه سیاسی ممکن است واکنش منفی گستردهتری ایجاد کند.»
در حال حاضر، ناظران میگویند قویترین کارت اوزل ماندن در حزب جمهوریخواه خلق خواهد بود، جایی که او روز جمعه به عنوان رئیس گروه پارلمانی آن انتخاب شد.
اوزل روز سهشنبه در ازمیر به معترضان گفت که برای برگزاری کنگره فوقالعاده حزب در اسرع وقت تلاش خواهد کرد.
کورکماز گفت که ریاست اوزل بر فراکسیون پارلمانی حزب، از اهمیت ویژهای برخوردار است. «این کار او را در بدنه نهادی حزب نگه میدارد و در عین حال تصرف دفتر مرکزی حزب را به چالش میکشد.»
ایافپی/ب.ن