شمارش معکوس برای جمعآوری سلاح در عراق؛ خط و نشان تند الزیدی برای گروههای مسلح
اعلام قاطعیت دولت عراق برای اجرای طرح "انحصار سلاح در دست دولت"، بار دیگر پروندهای پیچیده را به جریان انداخته است؛ پروندهای که فراتر از مرزهای عراق، ابعادی منطقهای دارد.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، در دیدار با سران قبایل و نخبگان این کشور بار دیگر مقتدرانه بر اجرای پروژه "کنترل تسلیحات و حاکمیت قانون" تأکید کرد و هشدار داد که هیچگونه تخطی از قانون پذیرفته نیست.
ریشه ظهور غالب این گروههای مسلح در عراق به دو مقطع تاریخی سرنوشتساز بازمیگردد؛ شکلگیری گروههای ایدئولوژیک پس از سال ٢٠٠٣ با هدف مقابله با حضور نیروهای آمریکایی در عراق، همچنین دوران سازماندهی وسیع این نیروها در قالب چتر رسمی "حشد الشعبی" در پی فتوای جهاد کفایی، پس از ۲۰۱۴ (ظهور داعش).
در این فواصل زمانی، این جریانها توانستند از طریق مبادی مرزی و پشتیبانیهای لجستیکی خارجی، به تسلیحات پیشرفته مدرن از سلاحهای سبک گرفته تا موشکهای بالستیک و پهپادهای انتحاری دست یابند؛ تا جایی که توان نظامی آنها با ارتش رسمی کشور همپوشانی پیدا کرد. اما پس از برچیده شدن خلافت داعش، حفظ این تسلیحات به پیدایش پدیدهای موسوم به "دولت در دولت" و خدشهدار شدن حاکمیت سیاسی و اقتصادی عراق انجامید که مستقیماً منافع راهبردی قدرتهای منطقهای را تحت تأثیر قرار میدهد.
جبهه تسلیم سلاح در برابر جریان تمرد
اولتیماتوم تند نخستوزیر عراق در شرایطی صادر میشود که بدنه این گروههای مسلح دچار یک دوپارهگی و شکاف عمیق ساختاری شده است.
گروههای وابسته به مقتدی صدر (مانند سرایا السلام)، در مواضع متعدد آمادگی خود را برای تحویل سلاح و ادغام کامل در نهادهای امنیتی فرمی اعلام کردهاند. صدریها بر این باورند که دوران فعالیت مسلحانه به پایان رسیده و تصمیمگیری درباره جنگ و صلح باید منحصراً در اختیار بغداد باشد؛ موضعی که دست دولت را برای پیشبرد طرح خود بازتر میکند.
در نقطه مقابل، گروههای تندرو و نوظهوری مانند "سرایا اولیاء الدم" که پیوندهای وثیقی با برنامههای فرامرزی دارند، به شدت در برابر خلع سلاح مقاومت میکنند. این گروهها با تعریف خود ذیل عنوان "جبهه مقاومت"، برای سلاح خود مشروعیتی فرادولتی قائلند. استمرار بهرهگیری آنها از پهپاد و موشک برای مخابره پیامهای سیاسی منطقهای، این جریان را به بزرگترین مانع در برابر تصمیم حاکمیتی بغداد تبدیل کرده است.