آزادی نفت ایران، امید به صلح در سوئیس و سایه جنگ در لبنان
اربیل (کوردستان۲۴)- یک وبسایت تخصصی ردیابی نفتکشها، امروز چهارشنبه ۱۷ ژوئن، اعلام کرد نخستین نفتکشهای حامل نفت ایران موفق شدهاند از محدوده محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز خارج شوند. این تحول دو روز پیش از آغاز مذاکرات میان واشینگتن و تهران درباره توافق صلحی رخ داده که جزئیات نهایی آن، از جمله موضوع برنامه هستهای ایران و لغو تحریمها، هنوز مشخص نشده است.
قرار است مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی از روز جمعه در تفرجگاه کوهستانی بورگناستوک در سوئیس آغاز شود. همزمان، انتشار خبر بازگشایی تنگه هرمز موجب کاهش قیمت جهانی نفت شد.
با این حال، امیدها نسبت به پایان درگیریهایی که پس از حملات ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل به تهران شکل گرفته بود، با حملات جدید اسرائیل به جنوب لبنان تا حدی تحت تأثیر قرار گرفت.
وبسایت TankerTrackers که فعالیت نفتکشها و ذخایر نفتی را رصد میکند، با استناد به دادههای ردیابی دیجیتال تأییدشده توسط تصاویر ماهوارهای، از «نخستین صادرات نفت خام ایران در دو ماه گذشته» خبر داد.
این وبسایت در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: «دستکم دو ابرنفتکش VLCC متعلق به شرکت ملی نفتکش ایران (NITC)، شامل DIONA و HERO2، از محدوده محاصره نیروی دریایی آمریکا خارج شدهاند. این دو نفتکش در مجموع حدود ۳.۸ میلیون بشکه نفت خام ایران را حمل میکنند.» این مجموعه بعداً اعلام کرد که یک نفتکش سوم نیز از این محدوده خارج شده است.
مقامهای مرتبط اعلام کردهاند مذاکرات درباره توافق نهایی بلافاصله پس از مراسم امضا در سوئیس آغاز خواهد شد و طی یک دوره ۶۰ روزه ادامه مییابد. هدف این مذاکرات، تعیین تکلیف برنامه هستهای ایران و تدوین چارچوبی برای رفع تحریمهای اقتصادی بینالمللی عنوان شده است.
روزنامه والاستریت ژورنال روز سهشنبه به نقل از منابعی آگاه گزارش داد که بر اساس مفاد توافق مورد بحث، ایالات متحده به ایران اجازه خواهد داد بلافاصله فروش نفت و فرآوردههای سوختی خود را از سر بگیرد.
به نوشته این روزنامه، معافیتهای تحریمی مربوط به فروش نفت بلافاصله پس از امضای توافق اجرایی خواهد شد و حوزههایی همچون بانکداری، حملونقل و بیمه را نیز در بر خواهد گرفت.
در همین حال، برخی چهرههای محافظهکار نسبت به این توافق ابراز نگرانی کردهاند. همچنین گزارش شده است که جمهوریخواهان سنای آمریکا از دولت دونالد ترامپ درخواست کردهاند متن توافق و گزارشهای توجیهی مربوط به آن را در اختیارشان قرار دهد.
جان تون، رهبر اکثریت سنا، در گفتوگو با والاستریت ژورنال اظهار داشت: «باید متن را بررسی کنیم و ببینیم دقیقاً شامل چه مواردی است.»
کاهش قیمت نفت در پی انتشار خبر توافق
با وجود اعلام توافق، ارتش اسرائیل اعلام کرد پس از شناسایی یک «وسیله نقلیه مشکوک» در نزدیکی محل استقرار نیروهایش، عملیاتی را در جنوب لبنان انجام داده است. این ارتش همچنین از رهگیری موشکها و حمله هوایی به یک سکوی پرتاب خبر داد.
از سوی دیگر، فرماندهی مرکزی ارتش ایران به اسرائیل هشدار داد که باید «منتظر پاسخی سخت» به این حملات باشد. خبرگزاری دولتی لبنان گزارش داد که دو خودرو در شهر میفادون و یک خودرو دیگر در نزدیکی شوکین هدف قرار گرفتهاند و در مجموع چهار نفر کشته شدهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی که نخواست نامش فاش شود مدعی شد چارچوب توافق پیشتر به صورت الکترونیکی توسط دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس معاون رئیسجمهور، مجید تختروانچی معاون وزیر امور خارجه ایران و محمدباقر قالیباف به عنوان مذاکرهکننده ارشد امضا شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز گفت: «احتمالاً روز جمعه دور جدیدی از مذاکرات میان ایران و ایالات متحده برای دستیابی به توافق نهایی آغاز خواهد شد.»
او افزود: «در توافق نهایی درباره مسائل هستهای و لغو تحریمها تصمیمگیری خواهد شد.»
انتشار خبر بازگشایی تنگه هرمز باعث شد قیمت نفت برنت دریای شمال در معاملات روز چهارشنبه به ۷۸.۷۴ دلار در هر بشکه کاهش یابد. نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز در سطح ۷۵.۸۵ دلار در هر بشکه معامله شد.
چالشهای پیش روی توافق نهایی
هفتهها مذاکره غیرمستقیم با میانجیگری پاکستان و قطر زمینه دستیابی به یک توافق موقت را فراهم کرده است، اما رسیدن به توافقی جامع درباره برنامه هستهای ایران و تحریمهای غرب همچنان با موانع جدی روبهرو است.
ایالات متحده و اسرائیل خواستار از بین بردن ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران هستند؛ ذخایری که گفته میشود در پی حملات سال گذشته آمریکا مدفون شدهاند. در مقابل، ایران همچنان بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم تأکید دارد.
با این وجود، چارچوب مورد توافق فعلی زمینه را برای گفتوگو درباره این اختلافات اساسی فراهم کرده است.
دونالد ترامپ در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه، در پاسخ به پرسشی درباره زمان انتشار متن توافق گفت: «این سند بسیار قدرتمندی است و مایل هستم منتشر شود؛ بنابراین احتمالاً به زودی منتشر خواهد شد.»
روزنامه اصولگرای «وطن امروز» نیز از این توافق با عنوان «سند تسلیم ترامپ» یاد کرده است.
در مقابل، عباس عراقچی با احتیاط بیشتری به موضوع نگریست و گفت: «ما تجربه تعهدات نقضشده را داریم و سابقه خروج از توافقها را فراموش نکردهایم. همه این تجربیات در ذهن ما باقی مانده است.»
جیدی ونس نیز در چند مصاحبه رسانهای تأکید کرد که بر اساس این توافق هیچ پولی از محل مالیات شهروندان آمریکایی به ایران پرداخت نخواهد شد؛ این در حالی است که برخی رسانههای ایرانی از آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران خبر دادهاند.
او همچنین در گفتوگو با شبکه NBC اعلام کرد که بازرسان هستهای اجازه ورود به ایران را خواهند داشت.
تحلیلگران معتقدند تنش همزمان میان اسرائیل و حزبالله لبنان، که از حمایت ایران برخوردار است، همچنان بزرگترین تهدید برای بهبود روابط دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن به شمار میرود.
لبنان در ماه مارس، پس از آنکه حزبالله در واکنش به ترور رهبر ایران موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کرد و متعاقب آن حملات هوایی و عملیات زمینی اسرائیل آغاز شد، وارد جنگ شد.
راس هریسون، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه، معتقد است این جبهه درگیری میتواند «مهمترین عامل برهمزننده مذاکرات پیش رو» باشد.
ایافپی/ب.ن