سنا قطعنامهای نمادین علیه جنگ ترامپ با ایران تصویب کرد
اربیل (کوردستان۲۴)- سناى ایالات متحده اواخر روز سهشنبه ۲۳ ژوئن، با تصویب قطعنامهای عمدتاً نمادین، مخالفت خود را با ادامه جنگ دولت دونالد ترامپ علیه ایران اعلام کرد؛ اقدامی که در حالی صورت میگیرد که کاخ سفید در تلاش است از طریق مذاکرات با تهران به توافقی پایدار دست یابد.
این قطعنامه که پیشتر در مجلس نمایندگان نیز به تصویب رسیده بود، با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۸ رأی مخالف از سد سنا گذشت. بر اساس مفاد آن، رئیسجمهور آمریکا موظف است نیروهای آمریکایی را از درگیری با ایران خارج کند، مگر آنکه کنگره به طور صریح مجوز اقدام نظامی را صادر کرده باشد.
با این حال، از آنجا که این طرح در قالب «قطعنامه همزمان» ارائه شده است، برای امضای رئیسجمهور به کاخ سفید ارسال نمیشود و اثر حقوقی آن همچنان محل بحث است.
با وجود ماهیت غیرالزامآور، تصویب این قطعنامه نشاندهنده مخالفت هر دو مجلس کنگره با درگیریای است که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه آغاز شد؛ بحرانی که بازارهای جهانی انرژی را متلاطم کرد و به گسترش تنشهای منطقهای با مشارکت لبنان و برخی کشورهای حوزه خلیج انجامید.
این نخستینبار نیست که کنگره با اختیارات جنگی ترامپ مخالفت میکند. در دوره نخست ریاستجمهوری او، کنگره در سالهای ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ نیز لوایحی مرتبط با محدودسازی اقدامات نظامی در یمن و ایران تصویب کرد، اما هر دو مورد با وتوی ترامپ مواجه شدند و سنا موفق به لغو آن وتوها نشد.
ترامپ روز سهشنبه در شبکه اجتماعی «تروث» این رأیگیری را به شدت مورد انتقاد قرار داد و آن را «بیموقع و بیمعنی» توصیف کرد.
او نوشت: «این سناتورها کار مرا سختتر کردهاند، اما من به هر طریقی که شده آن را انجام خواهم داد، چون همیشه آن را انجام میدهم!»
این رأیگیری در شرایطی انجام شد که دولت ترامپ در حال پیگیری یک روند دیپلماتیک ۶۰ روزه برای تبدیل تفاهم اولیه با ایران به توافقی جامع درباره برنامه هستهای تهران، کاهش تحریمها و وضعیت تنگه هرمز بود.
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا، پس از ابراز نگرانی برخی متحدان ترامپ نسبت به جنگ و توافق پیشنهادی رئیسجمهور، برگزاری این رأیگیری را در دستور کار قرار داد تا موضع جمهوریخواهان به طور رسمی ثبت شود.
شومر پیش از رأیگیری گفت: «جمهوریخواهان میتوانند هر چقدر که میخواهند پشت درهای بسته از جنگ ترامپ، پنهانکاری او و توافق فاجعهبار او با ایران شکایت کنند، اما تنها راه برای اطمینان از پایان یافتن این جنگ برای همیشه، اقدام جمهوریخواهان است.»
این قطعنامه پیشتر نیز در مجلس نمایندگان، پس از پیوستن چهار جمهوریخواه به تمامی دموکراتها، به تصویب رسیده بود؛ رخدادی که بهعنوان یکی از موارد نادر اختلافنظر جمهوریخواهان با ترامپ در حوزه جنگ و امنیت ملی تلقی میشود.
دموکراتها معتقدند ترامپ با آغاز عملیات نظامی علیه ایران بدون دریافت مجوز کنگره، قانون اساسی آمریکا را نقض کرده است.
«چشماندازی خطرناک»
بر اساس قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳، رؤسای جمهور آمریکا باید ظرف ۶۰ روز پس از ورود نیروهای این کشور به یک درگیری نظامی، مجوز کنگره را دریافت کنند؛ هرچند دولتهای مختلف از هر دو حزب همواره درباره نحوه اجرای این قانون اختلافنظر داشتهاند.
کاخ سفید در مقابل استدلال میکند که تلاش برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور در قبال ایران با قانون اساسی مغایرت دارد و تأکید میکند که این درگیری با آتشبس ماه آوریل، که به دستور ترامپ برقرار شد، عملاً پایان یافته است.
دولت همچنین هشدار داده که محدود کردن اختیارات رئیسجمهور میتواند موقعیت مذاکرهکنندگان آمریکایی را در روند دستیابی به توافق نهایی با ایران تضعیف کند.
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان و از متحدان ترامپ، پیش از رأیگیری مجلس نمایندگان گفت که محدود کردن اختیارات فرمانده کل قوا در جریان مذاکرات، «چشمانداز بسیار خطرناکی» را ایجاد میکند.
در مقابل، دموکراتها و شماری از جمهوریخواهان معتقدند جنگ از مهلت قانونی فراتر رفته و ترامپ بارها احتمال انجام حملات مجدد را مطرح کرده است.
این رأی همچنین بازتابدهنده نگرانی روزافزون نمایندگان کنگره نسبت به هزینههای جنگ است؛ جنگی که موجب اختلال در مسیرهای تجاری، افزایش قیمت انرژی و تشدید نگرانی رأیدهندگان آمریکایی درباره تورم در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر شده است.
روند دیپلماتیک میان واشینگتن و تهران پس از امضای توافق اولیه میان ترامپ و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، با سرعت ادامه یافته است؛ توافقی که هدف آن مهار تنشهای منطقهای و بازگشایی تنگه هرمز عنوان شده بود.
با این حال، اختلافات اساسی همچنان پابرجاست.
ایران روز سهشنبه اعلام کرد که به بازرسان نهاد ناظر هستهای سازمان ملل اجازه دسترسی به تأسیسات هستهای بمبارانشده در سال گذشته را نخواهد داد و اظهارات جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر موافقت تهران با بازگشت بازرسان را رد کرد.
ترامپ نیز ساعاتی بعد در شبکههای اجتماعی تأکید کرد که ایران با «بالاترین سطح» بازرسیهای هستهای موافقت کرده است.
در همین حال، محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد تهران، اعلام کرد که تنگه هرمز «هرگز به شرایط عبور آزاد پیش از جنگ بازنخواهد گشت»، هرچند کانالهای ارتباطی جدیدی برای حفظ باز بودن این گذرگاه حیاتی دریایی ایجاد شده است.
ایافپی/ب.ن