«بَستوره» و «دوین»؛ دو سد راهبردی برای تقویت امنیت آب و توسعه گردشگری

اربیل (کوردستان۲۴)- دولت اقلیم کوردستان در چارچوب برنامه‌های کابینه نهم، اجرای دو پروژه بزرگ سدسازی «بَستوره» و «دوین» را به عنوان بخشی از راهبرد بلندمدت خود برای تقویت امنیت آب، مقابله با پیامدهای تغییرات آب و هوایی، حمایت از بخش کشاورزی و توسعه گردشگری در دستور کار قرار داده است.

«بَستوره»؛ مدیریت منابع آب و کاهش خطر سیلاب

«بَستوره» در استان اربیل یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی کابینه نهم به شمار می‌رود؛ پروژه‌ای که با هدف مدیریت بهتر منابع آبی، کاهش پیامدهای خشکسالی و افزایش ظرفیت ذخیره آب احداث شده است.

عملیات ساخت این سد از اول اوت ۲۰۲۳ آغاز شد و پس از حدود یک سال فعالیت مستمر، به پایان رسید. مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کوردستان، اول اکتبر ۲۰۲۴ این پروژه را به طور رسمی افتتاح کرد.

سد «بَستوره» یک سد خاکی به طول ۶۲۵ متر و ارتفاع ۳۳ متر است. عرض پایه این سد ۱۶۰ متر و عرض تاج آن ۱۰ متر است و مخزن آن توانایی ذخیره‌سازی ۲۰ میلیون متر مکعب آب را در حوزه‌ای به وسعت ۱۰۸ کیلومتر مربع دارد.

یکی از ویژگی‌های فنی این پروژه، سرریز پل‌مانند ۶۰ متری آن است که می‌تواند در زمان تکمیل ظرفیت مخزن، تا ۴۰۰ متر مکعب آب در ثانیه را تخلیه کند و از سازه در برابر بارندگی‌های شدید محافظت کند.

دولت اقلیم کوردستان اعلام کرده است که این سد علاوه بر کاهش خطر سیلاب در اربیل، به تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، توسعه فعالیت‌های کشاورزی، بهره‌برداری بهینه از منابع آب حاصل از بارندگی و ایجاد فرصت‌های جدید گردشگری در مناطق اطراف کمک خواهد کرد.

سد «دوین»؛ یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های ذخیره آب اقلیم

دولت اقلیم کوردستان هم‌زمان پروژه سد «دوین» را نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین طرح‌های زیرساختی بخش آب در دست اجرا دارد؛ پروژه‌ای که پیش‌بینی می‌شود پس از بهره‌برداری، به یکی از بزرگ‌ترین مراکز ذخیره آب در اقلیم کوردستان تبدیل شود.

مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کوردستان، ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۴ در مراسمی رسمی، سنگ بنای این پروژه را گذاشت.

بر اساس طرح اجرایی، سد «دوین» از نوع بتن غلتکی (RCC) خواهد بود و با ارتفاع ۷۵ متر و طول ۳۲۰ متر، ظرفیت ذخیره‌سازی ۱۰۰ میلیون متر مکعب آب را خواهد داشت. این سد در محل تلاقی رودهای شیخ مَمودیان و شیخ تُراب احداث می‌شود.

این پروژه علاوه بر ساخت سد اصلی، شامل احداث بیش از ۱۰ سد و حوضچه کوچک برای بهبود مدیریت منابع آب در منطقه است. همچنین یک جاده دو بانده جدید از مجاورت سد عبور خواهد کرد و اربیل را به حوزه اداری مستقل سوران متصل می‌کند؛ اقدامی که دسترسی ساکنان و گردشگران را تسهیل خواهد کرد.

توسعه کشاورزی، گردشگری و حفاظت از میراث تاریخی

بر اساس اعلام دولت اقلیم کوردستان، پروژه سد «دوین» تنها به ذخیره‌سازی آب محدود نمی‌شود، بلکه با هدف افزایش سطح آب‌های زیرزمینی، حمایت از بخش کشاورزی، حفاظت از محیط زیست، بهبود چشم‌انداز طبیعی منطقه و تقویت صنعت گردشگری طراحی شده است.

در قالب این پروژه، قلعه تاریخی «دوین» که قدمت آن به دوران صلاح‌الدین ایوبی بازمی‌گردد نیز مرمت خواهد شد. انتظار می‌رود با تکمیل عملیات مرمت و بهره‌برداری از سد، این مجموعه به یکی از جاذبه‌های مهم تاریخی و گردشگری اقلیم کوردستان برای بازدیدکنندگان داخلی و خارجی تبدیل شود.

سرمایه‌گذاری در توسعه پایدار

پروژه‌های «سد بَستوره و سد دوین» بخشی از برنامه‌های دولت اقلیم کوردستان برای توسعه زیرساخت‌های راهبردی در حوزه مدیریت منابع آب به شمار می‌روند. این پروژه‌ها با هدف تقویت امنیت آبی، حمایت از توسعه پایدار، افزایش ظرفیت بخش کشاورزی و گسترش فرصت‌های اقتصادی در حوزه گردشگری احداث شده‌اند.

ب.ن