تشدید تنش در یمن؛ حوثیها عربستان را هدف قرار دادند
اربیل (کوردستان۲۴)- دولت یمن، مورد حمایت عربستان سعودی، اعلام کرد فرودگاه بینالمللی صنعا را برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی هدف حمله قرار داده است. ساعاتی بعد، حوثیهای مورد حمایت ایران از شلیک یک موشک بالستیک به سمت عربستان سعودی خبر دادند و این اقدام را پاسخی به حمله به فرودگاه صنعا دانستند؛ تحولاتی که نگرانیها درباره فروپاشی آتشبس شکننده سال ۲۰۲۲ را افزایش داده است.
تنشها میان دولت یمن و حوثیها امروز دوشنبه ۱۳ جولای با حمله به فرودگاه صنعا و حمله موشکی متقابل به عربستان سعودی وارد مرحله تازهای شد؛ رخدادی که از آن به عنوان جدیترین رویارویی میان طرفین در سالهای اخیر یاد میشود.
دولت یمن که از حمایت عربستان سعودی برخوردار است، مسئولیت حمله به فرودگاه تحت کنترل حوثیها را بر عهده گرفت و اعلام کرد هدف از این عملیات، جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی در صنعا بوده است.
به گفته مقامهای یمنی، این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که تلاشها برای متقاعد کردن هیأت حوثی، که برای شرکت در مراسم تشییع رهبر فقید ایران به تهران سفر کرده بود، به استفاده از پرواز شرکت هواپیمایی «یمنیا» به جای یک هواپیمای ایرانی، بینتیجه ماند.
وزارت دفاع یمن مدعی شد حوثیها با اجازه دادن به یک هواپیمای ایرانی برای ورود به حریم هوایی این کشور، حاکمیت یمن را نقض کردهاند و در نتیجه باند فرودگاه صنعا هدف حمله قرار گرفت.
در مقابل، حوثیها عربستان سعودی را مسئول این حمله دانستند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی این گروه، ریاض را به «پایان دادن به مرحله کاهش تنش» متهم کرد و هشدار داد که «این تجاوز بدون پاسخ یا مجازات نخواهد ماند.»
ساعاتی بعد، ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی، اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور یک موشک بالستیک شلیکشده از سوی حوثیها به سمت مناطق جنوبی عربستان را رهگیری و منهدم کردهاند.
نگرانی از فروپاشی آتشبس
تشدید درگیریها، آتشبس برقرارشده از سال ۲۰۲۲ را که با وجود پایان یافتن مهلت رسمی آن همچنان تا حد زیادی حفظ شده بود، با خطر فروپاشی روبهرو کرده است. این تحولات همزمان با افزایش تنشهای منطقهای و اختلال در امنیت دریانوردی در خلیج و تنگه هرمز رخ داده است.
پس از حمله به فرودگاه صنعا، رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستجمهوری یمن، اعلام کرد دستور داده است دامنه درگیریها گسترش نیابد.
از سوی دیگر، ایران حمله به فرودگاه صنعا را محکوم کرد و اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، آن را «نقض آشکار قوانین بینالمللی» خواند.
هشدار کارشناسان درباره بازگشت جنگ
محمد البشا، رئیس شرکت آمریکایی مشاوره ریسک «باشا ریپورت»، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه هشدار داد که ادامه چرخه حملات و اقدامات تلافیجویانه میتواند عملاً به معنای فروپاشی چارچوب آتشبس آوریل ۲۰۲۲ و بازگشت به مرحلهای بسیار شدیدتر از جنگ باشد.
به گفته وی، تحولات روزهای آینده مشخص خواهد کرد که آیا طرفین به سمت تشدید مستمر عملیات نظامی و ازسرگیری جنگ زمینی حرکت خواهند کرد یا خیر. او همچنین افزود وضعیت هواپیمای ایرانی که حوثیها مدعی فرود آن در صنعا هستند، میتواند بر روند تحولات تأثیرگذار باشد.
اختلاف بر سر پروازهای ایران
بر اساس ترتیبات امنیتی برقرارشده از زمان آغاز مداخله ائتلاف عربی، تمامی پروازهای ورودی به یمن باید مجوز ائتلاف به رهبری عربستان سعودی را دریافت کنند.
به نظر میرسد برقراری پروازهای مستقیم میان ایران و صنعا از سوی حوثیها، این سازوکار را به چالش کشیده و به یکی از محورهای اختلاف میان دولت یمن، عربستان سعودی و این گروه تبدیل شده است.
تنشها از اوایل ماه جاری نیز افزایش یافته بود؛ زمانی که حوثیها عربستان سعودی را به حمله به یک هواپیمای ایرانی حامل هیأت همراه خود در فرودگاه صنعا متهم کردند و هشدار دادند در صورت تکرار چنین اقداماتی، فرودگاهها و زیرساختهای حیاتی عربستان را هدف قرار خواهند داد.
تردید درباره عامل حمله
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ حملات هوایی علیه مواضع حوثیها را در حمایت از دولت یمن انجام داده است.
آندریاس کریگ، پژوهشگر امنیتی کالج کینگ لندن، به خبرگزاری فرانسه گفت از نظر فنی امکان دارد دولت یمن با استفاده از هواپیماهای در اختیار خود که از سوی امارات متحده عربی تأمین شدهاند، این حمله را انجام داده باشد، اما با توجه به محدودیتهای ناوگان هوایی این کشور، احتمال مشارکت عربستان سعودی در این عملیات بیشتر به نظر میرسد.
نگرانیهای انسانی
افزایش دوباره تنشها، نگرانی ساکنان مناطق تحت کنترل حوثیها را نیز برانگیخته است. یک زن ساکن شهر حدیده در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه ابراز نگرانی کرد که تشدید درگیریها «بدون دستیابی به نتیجهای مشخص، تنها بحرانهای موجود را عمیقتر خواهد کرد.»
در همین حال، دولت یمن حوثیها را متهم کرد که مانع خروج یک هواپیمای کمیته بینالمللی صلیب سرخ از فرودگاه صنعا شده و خلبان و کمکخلبان آن را «گروگان» گرفتهاند.
با این حال، هاشم عسیران، سخنگوی کمیته بینالمللی صلیب سرخ در خاورمیانه، اعلام کرد تمامی کارکنان این نهاد و خدمه هواپیما در سلامت کامل هستند.
حوثیها از سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا و بخشهای گستردهای از شمال یمن را در اختیار دارند و از آن زمان با دولت به رسمیت شناختهشده بینالمللی در جنگ هستند. این درگیری که از سال ۲۰۱۵ با مداخله ائتلاف به رهبری عربستان سعودی وارد مرحلهای جدید شد، تاکنون صدها هزار قربانی بر جای گذاشته و یکی از بزرگترین بحرانهای انسانی جهان را رقم زده است. در حال حاضر، حوثیها کنترل بخش اعظم شمال یمن، از جمله صنعا و بیشتر مراکز جمعیتی کشور، را در اختیار دارند، در حالی که دولت مورد حمایت جامعه بینالمللی بر بخشهای وسیعی از جنوب یمن حاکم است.
ایافپی/ب.ن