بغداد در قرنطینه امنیتی؛ بازگشت دیوارهای بتنی
خبرنگار "کوردستان ۲۴" از بغداد گزارش میدهد که طی ساعات گذشته، تدابیر امنیتی فوقالعادهای در سراسر پایتخت عراق به اجرا درآمده است. ایجاد پستهای بازرسی جدید در اکثر شریانهای اصلی شهر، تردد شهروندان را با اختلال جدی مواجه کرده است.
امروز دوشنبه، ۲۳ مارس ۲۰۲۶ (۳ فروردین ۱۴۰۵)، منابع خبری اعلام کردند که به دستور "محمد شیاع سودانی"، نخستوزیر عراق، بخش وسیعی از محلات بغداد شاهد بازگشت موانع بتنی و استقرار سنگین نیروهای امنیتی است؛ صحنههایی که یادآور سالهای بحرانی گذشته در این شهر است.
این آمادهباش کامل در پی گزارشهایی مبنی بر وجود تهدیدات جدی علیه پایگاههای نظامی ائتلاف و مراکز دیپلماتیک صادر شده است. سودانی با این فرمان، نیروهای امنیتی را برای مقابله با هرگونه حمله احتمالی گروههای مسلح به نقاط حساس، در وضعیت "هشدار قرمز" قرار داده است.
بازی با کارت گروههای نیابتی
در شطرنج منطقه، تحولات فعلی بغداد را نمیتوان جدا از تصویر بزرگتر تنشها در خاورمیانه و تقابل میان ایران و آمریکا تحلیل کرد. عراق همواره "زمین تسویهحسابهای منطقهای" بوده و هرگونه اصطکاک میان تهران و واشنگتن، بلافاصله در کف خیابانهای بغداد بازتاب مییابد.
ایران در رویاروییهای مستقیم یا غیرمستقیم خود با آمریکا و اسرائیل، از متحدان محلیاش در عراق به عنوان اهرم فشار استفاده میکند. تشدید تدابیر امنیتی در بغداد نشاندهنده این واقعیت است که این گروهها قصد دارند پیامی روشن مخابره کنند، "اگر ایران تحت فشار قرار گیرد، منافع آمریکا در عراق مصون نخواهد بود". حملات به پایگاههایی نظیر عینالاسد" و سفارت آمریکا، معمولاً واکنشی به حوادث کلان منطقه است.
ناظران معتقدند سودانی با این اقدامات پیشگیرانه، سعی دارد به جامعه جهانی اطمینان دهد که "دولت هنوز سکان امور را در دست دارد"، اما واقعیت این است که با بالا گرفتن تنش میان ایران و محور غرب، احتمال هدف قرار گرفتن منافع بینالمللی در عراق بیش از پیش قوت گرفته است.
عراق، ریه اقتصادی ایران در محاصره
تنش بحران امنیتی در بغداد برای روابط ایران و عراق، حکایت یک "کارد دوسویه" است. اگرچه تهران از عراق به عنوان کارت فشار استفاده میکند، اما ناامنی در این کشور، مستقیماً به منافع اقتصادی حیاتی ایران ضربه میزند.
ایران، عراق را به مثابه "ریه اقتصادی" خود برای تنفس در فضای تحریم میبیند. عراق یکی از بزرگترین بازارهای مصرف کالاهای ایرانی (از مواد غذایی و لوازم خانگی تا مصالح ساختمانی) است. انسداد خیابانها و تشدید بازرسیها در بغداد، یعنی کُند شدن روند صادرات و افزایش هزینههای لجستیک که مستقیماً سود بازرگانان ایرانی را میبلعد.
از سوی دیگر، در صورت لغزش دامنه تنشها به درگیری نظامی، زیرساختهای انتقال گاز و ایستگاههای برق در خطر قرار میگیرند. این موضوع نهتنها صادرات انرژی ایران را مختل میکند، بلکه بهدلیل فشارهای بانکی آمریکا بر سیستم مالی عراق، بازگشت ارز حاصل از صادرات را برای ایران ناممکن میسازد.
تنش در بغداد، گرانی در تهران
ارتباط مستقیمی میان "امنیت بغداد" و "سفره مردم ایران" وجود دارد. بازار عراق یکی از منابع اصلی تأمین "دلار نقدی" برای بازار داخلی ایران است. هر زمان که در بغداد تنش امنیتی رخ میدهد و نظارت آمریکا بر بانکهای عراقی سختگیرانهتر میشود، ورود دلار به ایران دشوار شده و قیمت ارز در تهران جهش میکند؛ اتفاقی که بلافاصله به گرانی کالاهای اساسی در ایران دامن میزند.
بسیاری از معیشتبگیران در مناطق مرزی ایران نیز وابستگی حیاتی به تجارت خرد با عراق دارند. توقف حرکت کالاها در پی تدابیر امنیتی، یعنی کاهش نقدینگی در جیب کشاورز و کارگر ایرانی. در نهایت، وقتی فشار گروههای مسلح بر آمریکا در خاک عراق زیاد میشود، واشینگتن با تحریمهای مالی جدید علیه نهادهای طرف حساب با ایران واکنش نشان میدهد. این زنجیره باعث میشود دولت ایران با کسری بودجه بیشتری مواجه شده و مجبور به حذف سوبسیدها یا افزایش مالیات شود؛ هزینهای که در نهایت از جیب "سفرههای فرودستان" در ایران پرداخت میشود.
هر جرقهای که در بغداد زده شود، دودش به چشم اقتصاد ایران میرود و تأثیرات منفی آن مستقیماً در قیمت نان و معیشت روزمره شهروندان ایرانی ظاهر میشود.